Spoofing veroorzaakte in 2021 voor 261 miljoen euro aan schade in het betalingsverkeer. Bijna honderdduizend Nederlanders waren slachtoffer van deze vorm van online fraude. Driekwart van de gedupeerden maakte zelf het geld over naar de oplichter.
Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in het rapport 'Veiligheidsmonitor 2021'. Het onderzoek brengt het slachtofferschap in kaart en hoe Nederlanders over veiligheid denken. Het CBS voert het onderzoek iedere twee jaar uit in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Bij de laatste editie namen ruim 173.000 Nederlanders van 15 jaar en ouder mee.
Vorig jaar werden er in totaal 4,2 miljoen delicten gemeld waar slachtoffers directe financiële schade aan overhielden. Dat is een optelsom van traditionele vormen van criminaliteit, zoals diefstal en vernieling, en cybercrime. De totale schade voor beide vormen kwam in 2021 uit op 2,5 miljard euro.
Digitale criminaliteit
Fraude met online aankopen -zowel aankoop- als verkoopfraude- kwam het vaakst voor. Daarvan werden 1,3 miljoen meldingen gedaan. Tegelijkertijd is het een vorm van fraude waarbij de schade het laagst lag. Bij de helft van de meldingen lag het schadebedrag onder de 50 euro.
Naar schatting maakten cybercriminelen het afgelopen jaar zich 157.000 keer schuldig aan fraude in het betalingsverkeer. In 82.000 gevallen ging het om bancaire fraude. Daarbij probeert een oplichter op criminele wijze, veelal via phishing, toegang te krijgen tot de bankrekening van zijn slachtoffer. Hij maakt dan geld over van de bankrekening van zijn slachtoffer naar zijn eigen rekening.
Spoofing populair bij internetcriminelen
Een andere vorm van online oplichting die voor veel slachtoffers en financiële schade zorgt, is spoofing. Internetcriminelen bellen dan naar mensen waarvan ze de nodige persoonsgegevens in bezit hebben. Deze informatie kopen ze veelal via het darkweb, of via criminele kennissen in hun omgeving.
Door speciale software verschijnt niet hun privénummer in beeld, maar het telefoonnummer van een vertrouwde instantie, zoals een bank. Degene die gebeld wordt denkt dan dat hij met een bankmedewerker te maken heeft. Als de zogenaamde werknemer vervolgens vertelt dat er zich ‘verdachte activiteiten’ hebben voorgedaan op zijn rekening en dat hij direct in actie moet komen, leidt dat vaak tot financiële schade voor het slachtoffer.
In 2021 zorgde spoofing voor 97.000 slachtoffers. Het schadebedrag wordt geschat op 261 miljoen euro. Dat is goed voor 11 procent van de totale schade door online criminaliteit. In driekwart van de gevallen maakte het slachtoffer zelf geld over naar de fraudeurs. Dat zorgde voor een schadepost van 187 miljoen euro.
Bankspoofing, waarbij een oplichter zich voordoet als een bankmedewerker, eiste 18.000 slachtoffers. De helft van de gedupeerden had een financiële schade van minimaal 4.000 euro. De totale schade door bankspoofing kwam vorig jaar uit op 94 miljoen euro. Banken vergoedden driekwart van de schade, wat neerkomt op 70 miljoen euro.
Andere populaire vormen
WhatsApp-fraude en andere vormen van vriend-in-noodfraude veroorzaakte voor 73 miljoen euro aan schade. Zo’n 26.000 Nederlanders werden de dupe van deze vorm van fraude. De helft van hen betaalde ten minste 2.000 euro lichter aan oplichters die zich voordeden als vrienden, familieleden, collega’s of kennissen. 25 miljoen euro werd vergoed door banken, creditcardmaatschappijen en online betaaldiensten, of terugbetaald door verdachten.
Helpdeskfraude zorgde in 2021 voor 14 miljoen euro aan financiële schade. Een bedrag van 4 miljoen euro werd vergoed of terugbetaald. Het versturen van nepboetes en valse facturen -ook wel Business Email Compromise genoemd- was goed voor een schadepost van 3 miljoen euro. Twee derde daarvan werd vergoed door financiële instellingen. De resterende schade van 77 miljoen euro werd veroorzaakt door andere vormen van spoofing. Ongeveer een derde (21 miljoen euro) is gecompenseerd, 56 miljoen euro kwam voor rekening van de slachtoffers.
Slachtoffers van cybercriminelen fors toegenomen
In de Cybersecuritymonitor 2021 die in juli verscheen, concludeerde het CBS al dat het aantal slachtoffers van cybercriminelen in de afgelopen tien jaar fors was toegenomen. Uit het onderzoek bleek dat jongeren tot 25 jaar doorgaans vaker het slachtoffer waren. In 2021 was gemiddeld één op de vijf jongeren van 15- tot 25-jarigen het slachtoffer van internetcriminelen. Onder 65-plussers was dit ongeveer één op de acht (12 procent). Ongeveer een vijfde van alle slachtoffers (19 procent) deed aangifte bij de politie.
Op basis van eigen cijfers berekende de Fraudehelpdesk dat er in de eerste helft van dit jaar al voor meer dan 21 miljoen euro aan schade was gemeld door online fraude. Dat is ruim 2,5 miljoen euro meer in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. 18.738 slachtoffers meldden zich in de eerste zes maanden van dit jaar bij de Fraudehelpdesk.
Bron: cbs.nl, vpngids.nl
Bekijk alle vormen en begrippen
Blijf op de hoogte en schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief op zondag om 19:00
Meer actueel nieuws
Een AI agent breekt binnen bij Hugging Face en wachtwoordmanager Passwork verzwijgt Russische banden
Het weekend leverde een primeur op die de sector nog lang zal bespreken. Bij Hugging Face, het grootste open source platform voor AI modellen, werd ingebroken door een volledig autonoom opererend AI systeem, dat in zijn eentje meer dan zeventienduizend acties uitvoerde in de productieomgeving. Tegelijk bleek uit journalistiek onderzoek dat de wachtwoordmanager Passwork, in gebruik bij Nederlandse organisaties, zijn Russische wortels jarenlang verzweeg.
Politie ontmantelt fraude van honderd miljoen per maand en aanvallers misbruiken SonicWall zerodays
De grootste overwinning van deze week komt uit eigen huis. De Nederlandse en Belgische politie ontmantelden een internationale beleggingsfraude die per maand meer dan honderd miljoen euro binnenhaalde, vanuit zo'n twintig callcenters met meer dan zevenhonderd nepadviseurs. Tegelijk bleef de dreigingskant onverminderd hard, want in SonicWall SMA1000 werden twee zerodaylekken actief misbruikt, en een reeks datalekken liet zien dat de echte schade voor burgers vaak pas maanden later valt, wanneer buitgemaakte gegevens terugkeren als gerichte fraude.
Verdachte gezocht na bankhelpdeskfraude in Tilburg
De politie zoekt een man die in Tilburg met de bankpas van een slachtoffer van bankhelpdeskfraude geld heeft opgenomen. De politie heeft een duidelijke foto van de verdachte vrijgegeven en vraagt iedereen die hem herkent om zich te melden.
Rusland bespioneert Nederland via camera's en CitrixBleed 2 versnelt de ransomware
De rode draad van dit weekend loopt langs de rand van het netwerk, precies daar waar apparaten aan het internet hangen die niemand meer echt in de gaten houdt. De Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD maakten bekend dat Russische hackers slecht beveiligde camera's langs militaire routes hebben overgenomen om troepen- en wapentransporten te volgen. Tegelijk waarschuwde beveiligingsbedrijf Huntress dat aanvallers via de kwetsbaarheid CitrixBleed 2 binnen een uur van inbraak naar een volledige ransomware-aanval gaan, en rolde er opnieuw een golf actief misbruikte lekken binnen, van Adobe ColdFusion tot een router die de fabrikant niet meer onderhoudt.
AI-assistenten worden aanvalsoppervlak en de politie zoekt de stem achter de hack bij Odido
Deze week draait het cybernieuws om een ongemakkelijke waarheid, de hulpmiddelen die ontwikkelaars sneller en slimmer maken, zijn tegelijk een nieuw doelwit, een nieuw wapen en een bron van ruis geworden. Onderzoekers van Sophos, Wiz en de Universiteit van Tel Aviv lieten in korte tijd zien hoe AI-codeerassistenten zoals Claude Code, Cursor en GitHub Copilot langs beveiliging glippen of erdoor worden gekaapt. Tegelijk rolde er een golf actief misbruikte kwetsbaarheden binnen, van Django tot Windows Defender, en meldde de Autoriteit Persoonsgegevens dat accountovernames in een jaar tijd bijna verdrievoudigden.
Verdachte gezocht na pinnen met gestolen bankpas in Tiel
De politie zoekt een man die in Tiel met de bankpas van iemand anders heeft betaald. Op beelden van bewakingscamera's is de verdachte duidelijk te zien, en de politie vraagt iedereen die hem herkent om zich te melden.