English | Français | Deutsche | Español | Meer talen
Een ingezonden Blog van Els Rademaker-Vos, gepensioneerd bibliothecaris bij de Overijsselse Bibliotheek
Dat was een verbijsterend verhaal in de Volkskrant van 2 juli jl. Huib Modderkolk beschreef hoe de universiteit Maastricht eind 2019 werd gehackt en volledig werd lamgelegd. Het losgeld werd betaald, maar uiteindelijk is het geld terugbetaald en ook nog met flinke winst. Journalist Modderkolk geeft ons in dit artikel een goede inkijk in de wereld van de cybercrime. En in datzelfde weekend stond er een artikel in het Financiële Dagblad met als onderwerp hoe Russische hackers volop aan het werk zijn en daar miljarden mee verdienen. Dat zet mij in ieder geval wel aan het denken. Hoe gaat het er eigenlijk aan toe in de openbare bibliotheken? Er zijn misschien mensen die denken: bibliotheken? Hoe zo? Maar bibliotheken bezitten wel de gegevens van honderden, zo niet duizenden leden. Zijn die gegevens eigenlijk wel goed beschermd? Ik vraag het me af.
Onlangs ontving ik van een bibliotheekorganisatie een nieuwsbrief waarin de honderden ontvangers niet in het bcc-veld stonden, maar in het cc-veld. Een fout die veel voorkomt, maar officieel is dit een gegevenslek dat verplicht gemeld moet worden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). En dan heb ik het nog niet eens over de bibliotheekorganisatie die onlangs een mail stuurde waarin een fakefactuur stond die was voorzien van een virus. Een excuusmail van de directie volgde snel.
Het web is stuk, ik wil het fixen
Er is veel aan de hand in de wereld van Big Tech. Zo was er bijvoorbeeld een interview met Sir Tim Berners-Lee in het Financiële Dagblad van 25 juni jl. Berners-Lee is de bedenker van het World Wide Web. De titel: ‘Het web is stuk, ik wil het fixen’. Berners-Lee is teleurgesteld over de wijze waarop het internet zich nu ontwikkelt. Hij dacht een wereld te creëren waarin we met elkaar fijn zouden kunnen omgaan. Open en transparant. Een wereld waarin we van elkaar zouden leren op een goede manier. Maar nu ziet hij het internet veranderen in een wereld waarin mensen elkaar uitschelden op de sociale media . Een wereld waarin nepnieuws het voor het zeggen heeft. Nepnieuws dat een enorme invloed heeft op onze democratie. Een invloed die niet veronachtzaamd mag worden. Een wereld waarin kennis steeds meer naar de achtergrond verdwijnt. Een wereld waarin we zien dat de Big Techbedrijven alles van ons weten…
En die ontwikkelingen zie ik ook. Een voorbeeld: de datumprikker. Ik vind het geen handige tool, maar sommige mensen zweren er bij. Ik heb een keer een datum ingevuld en vervolgens kreeg ik reclame van een organisatie die een studiedag had georganiseerd. Dat voelt voor mij in ieder geval niet fijn. Dus ik zei tegen de persoon die de datumprikker had verstuurd: ‘Ik doe niet mee. Stuur gewoon de datum waarop de vergadering gaat plaatsvinden en dan kijk ik of ik kan.’
Dat is net zo handig. En ik blijf verstoken van al die reclames. Toch kreeg ik weer een datumprikker toegestuurd voor de volgende vergadering. Ik reageerde niet en prompt ontving ik ‘aanmaningen’ van de datumprikker. Ik had nog geen datum ingevuld. Met andere woorden: de Big Tech weet alles van je als eenmaal iets hebt ingevuld. Big Brother enz..
Ik zag dat laatst dat iemand op LinkedIn een persoonlijk rapport deelde. Een rapport dat een ander over die persoon had geschreven. Ik dacht: ‘zou je dat nou wel doen?’ Dat zijn behoorlijk persoonlijke zaken. Niet handig om dat en plein public te delen, lijkt mij. En zo zijn er veel meer dingen aan te wijzen. Mijn advies: wees voorzichtig met wat je op het internet publiceert. Big Tech onthoudt alles.
Big Tech bedreigt de vrijheid om te denken wat je wil
Juurd Eijsvoogel had een interview in de NRC van 4 juli 2022 met de Britse mensenrechtenadvocaat Susie Alegre. Zij zegt: ‘Big Tech bedreigt de vrijheid om te denken wat je wil.’ Big Tech gaat dus nog verder dan gedrag in de gaten te houden. Want het gaat erom toegang te krijgen tot onze gedachten en gevoelens. Dus dat is wel iets om bij stil te staan.
Wat heeft dit met de openbare bibliotheek te maken? Alles denk ik. Want is het personeel hiervan goed op de hoogte? Er zijn Informatiepunten Digitale Overheid. Maar wat doet de bibliotheek in het bijscholen van het eigen personeel (betaalde medewerkers en vrijwilligers) in dit soort ontwikkelingen? En hoe beveiligd is de bibliotheek tegen ongewenste indringers? En hoe staan we tegenover kennis? Gooien we onze encyclopedieën weg en verlaten we ons op Wikipedia? Die lang niet altijd de juiste informatie geeft.
Als zelfs de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) waarschuwt dat de universiteiten door corona te veel leunen op Big Tech. Dat ze kritisch de contracten met deze organisaties onder de loep moeten nemen dan is er wel iets ernstigs aan de hand. (Zie ook de video onder deze blog).
Als laatste nog een tip: bibliotheken moeten ook eens kijken op de Kennisnet.nl. Deze site publiceert belangrijke informatie voor scholen, maar bibliotheken kunnen er ook profijt van hebben.
Bron: bibliotheekblad.nl | Els Rademaker-Vos
Meer actueel nieuws
Dataverrijking: waarom het Odido lek gevaarlijker is dan je denkt
Op 1 maart publiceerde de hackersgroep ShinyHunters de volledige dataset van Odido op het darkweb. Gegevens van 6,5 miljoen personen en 600.000 bedrijven liggen nu open en bloot op internet. Namen, adressen, IBAN nummers, geboortedatums, paspoortnummers en zelfs BSN nummers van zzp'ers. Maar het echte gevaar van dit datalek zit niet in wat er gestolen is. Het zit in wat criminelen er straks mee gaan doen.
Odido finale: 6,1 miljoen op straat, overheid kwetsbaar
Het datalek bij Odido heeft zijn definitieve omvang bereikt. Beveiligingsonderzoeker Troy Hunt bevestigt dat de gegevens van 6,1 miljoen klanten inmiddels op het darkweb staan, inclusief burgerservicenummers van zelfstandigen. In Den Haag stapelen de zorgen zich op, de Dienst Justitiële Inrichtingen werd vijf maanden lang bespioneerd via een kwetsbaarheid in Ivanti, de Belastingdienst vertrouwt het systeem voor de omzetbelasting toe aan een Amerikaans bedrijf en duizenden applicaties op het Mendix platform lekken wereldwijd gevoelige data. Het IBM X-Force rapport onthult dat een kwart van alle cyberaanvallen op Europa is gericht, terwijl het Nederlandse Jaarbeeld Ransomware laat zien dat gehackte accounts de belangrijkste aanvalsmethode zijn geworden. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 28 februari tot en met 2 maart 2026.
NB407: Jouw Odido data staat nu op het darkweb
Deze week werd het ergste scenario werkelijkheid: ShinyHunters publiceerde de gestolen gegevens van honderdduizenden klanten van Odido op het darkweb, inclusief IBAN nummers en paspoortnummers. We leggen uit wat criminelen nu over jou weten en welke stappen je moet nemen. Daarnaast gebruikte een Russische hacker AI om meer dan 600 FortiGate firewalls te kraken, misbruikte een hacker Claude AI voor een overheidshack en onthulde Google een Chinese spionagecampagne die bijna tien jaar lang 53 organisaties bespioneerde. CrowdStrike meldde dat AI aanvallers in recordtijd van 27 seconden door netwerken bewegen. Tot slot zoekt de politie een verdachte van bankhelpdeskfraude bij een goudsmid in Naarden. Lees alle details in de zes artikelen van deze week.
Odido data op straat, AI hackt overheden en Chinese spionage
Het ultimatum van hackersgroep ShinyHunters is verlopen en de gestolen gegevens van honderdduizenden Odido klanten staan op het darkweb. In de eerste publicatie verscheen data van 430.000 particulieren en 290.000 zakelijke klanten, waarna een dag later opnieuw klantgegevens werden vrijgegeven. De politie adviseert bedrijven expliciet niet te betalen. Tegelijkertijd misbruikte een hacker het AI model Claude om 150 gigabyte aan gegevens van de Mexicaanse overheid te stelen, en integreert Kali Linux nu AI voor penetratietesten. Google onthulde een Chinese spionagecampagne die bijna tien jaar lang 53 organisaties in 42 landen bespioneerde, terwijl de Tweede Kamer vragen stelt over een killswitch in Chinese bussen. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 26 en 27 februari 2026.
Goudsmid in Naarden voor tonnen opgelicht
Een goudsmid uit Naarden is in oktober 2025 slachtoffer geworden van een geraffineerde vorm van bankhelpdeskfraude. De vrouw werd eerst telefonisch benaderd door iemand die zich voordeed als medewerker van haar bank. Vervolgens verscheen een man op de afgesproken locatie die haar tas vol sieraden, goud en contant geld meenam. De geschatte schade loopt op tot enkele honderdduizenden euro's. De politie heeft camerabeelden van een verdachte en doet een dringend beroep op getuigen.
ShinyHunters publiceert gestolen Odido data: "Dit is jullie schuld"
Wat veel Odido klanten vreesden, is vandaag werkelijkheid geworden. De hackersgroep ShinyHunters heeft de eerste lading gestolen klantgegevens gepubliceerd op het darkweb. Op hun eigen website verscheen vandaag een map met de naam "pay_or_leak" waarin een bestand met de titel "Information.txt" en een map "day1" staan. De boodschap van de criminelen is even kort als dreigend: Odido heeft geweigerd te betalen, dus nu betalen de klanten de prijs.