677 miljoen euro schade door online criminaliteit tegen burgers

Gepubliceerd op 23 september 2022 om 15:00

Spoofing veroorzaakte in 2021 voor 261 miljoen euro aan schade in het betalingsverkeer. Bijna honderdduizend Nederlanders waren slachtoffer van deze vorm van online fraude. Driekwart van de gedupeerden maakte zelf het geld over naar de oplichter.

Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in het rapport 'Veiligheidsmonitor 2021'. Het onderzoek brengt het slachtofferschap in kaart en hoe Nederlanders over veiligheid denken. Het CBS voert het onderzoek iedere twee jaar uit in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Bij de laatste editie namen ruim 173.000 Nederlanders van 15 jaar en ouder mee.

Vorig jaar werden er in totaal 4,2 miljoen delicten gemeld waar slachtoffers directe financiële schade aan overhielden. Dat is een optelsom van traditionele vormen van criminaliteit, zoals diefstal en vernieling, en cybercrime. De totale schade voor beide vormen kwam in 2021 uit op 2,5 miljard euro.

Digitale criminaliteit

Fraude met online aankopen -zowel aankoop- als verkoopfraude- kwam het vaakst voor. Daarvan werden 1,3 miljoen meldingen gedaan. Tegelijkertijd is het een vorm van fraude waarbij de schade het laagst lag. Bij de helft van de meldingen lag het schadebedrag onder de 50 euro.

Naar schatting maakten cybercriminelen het afgelopen jaar zich 157.000 keer schuldig aan fraude in het betalingsverkeer. In 82.000 gevallen ging het om bancaire fraude. Daarbij probeert een oplichter op criminele wijze, veelal via phishing, toegang te krijgen tot de bankrekening van zijn slachtoffer. Hij maakt dan geld over van de bankrekening van zijn slachtoffer naar zijn eigen rekening.

CBS Online Criminaliteit 2021
Afbeelding – 1,1 MB 121 downloads

Spoofing populair bij internetcriminelen

Een andere vorm van online oplichting die voor veel slachtoffers en financiële schade zorgt, is spoofing. Internetcriminelen bellen dan naar mensen waarvan ze de nodige persoonsgegevens in bezit hebben. Deze informatie kopen ze veelal via het darkweb, of via criminele kennissen in hun omgeving.

Door speciale software verschijnt niet hun privénummer in beeld, maar het telefoonnummer van een vertrouwde instantie, zoals een bank. Degene die gebeld wordt denkt dan dat hij met een bankmedewerker te maken heeft. Als de zogenaamde werknemer vervolgens vertelt dat er zich ‘verdachte activiteiten’ hebben voorgedaan op zijn rekening en dat hij direct in actie moet komen, leidt dat vaak tot financiële schade voor het slachtoffer.

In 2021 zorgde spoofing voor 97.000 slachtoffers. Het schadebedrag wordt geschat op 261 miljoen euro. Dat is goed voor 11 procent van de totale schade door online criminaliteit. In driekwart van de gevallen maakte het slachtoffer zelf geld over naar de fraudeurs. Dat zorgde voor een schadepost van 187 miljoen euro.

Bankspoofing, waarbij een oplichter zich voordoet als een bankmedewerker, eiste 18.000 slachtoffers. De helft van de gedupeerden had een financiële schade van minimaal 4.000 euro. De totale schade door bankspoofing kwam vorig jaar uit op 94 miljoen euro. Banken vergoedden driekwart van de schade, wat neerkomt op 70 miljoen euro.

Andere populaire vormen

WhatsApp-fraude en andere vormen van vriend-in-noodfraude veroorzaakte voor 73 miljoen euro aan schade. Zo’n 26.000 Nederlanders werden de dupe van deze vorm van fraude. De helft van hen betaalde ten minste 2.000 euro lichter aan oplichters die zich voordeden als vrienden, familieleden, collega’s of kennissen. 25 miljoen euro werd vergoed door banken, creditcardmaatschappijen en online betaaldiensten, of terugbetaald door verdachten.

Helpdeskfraude zorgde in 2021 voor 14 miljoen euro aan financiële schade. Een bedrag van 4 miljoen euro werd vergoed of terugbetaald. Het versturen van nepboetes en valse facturen -ook wel Business Email Compromise genoemd- was goed voor een schadepost van 3 miljoen euro. Twee derde daarvan werd vergoed door financiële instellingen. De resterende schade van 77 miljoen euro werd veroorzaakt door andere vormen van spoofing. Ongeveer een derde (21 miljoen euro) is gecompenseerd, 56 miljoen euro kwam voor rekening van de slachtoffers.

Slachtoffers van cybercriminelen fors toegenomen

In de Cybersecuritymonitor 2021 die in juli verscheen, concludeerde het CBS al dat het aantal slachtoffers van cybercriminelen in de afgelopen tien jaar fors was toegenomen. Uit het onderzoek bleek dat jongeren tot 25 jaar doorgaans vaker het slachtoffer waren. In 2021 was gemiddeld één op de vijf jongeren van 15- tot 25-jarigen het slachtoffer van internetcriminelen. Onder 65-plussers was dit ongeveer één op de acht (12 procent). Ongeveer een vijfde van alle slachtoffers (19 procent) deed aangifte bij de politie.

Op basis van eigen cijfers berekende de Fraudehelpdesk dat er in de eerste helft van dit jaar al voor meer dan 21 miljoen euro aan schade was gemeld door online fraude. Dat is ruim 2,5 miljoen euro meer in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. 18.738 slachtoffers meldden zich in de eerste zes maanden van dit jaar bij de Fraudehelpdesk.

Bron: cbs.nl, vpngids.nl

Bekijk alle vormen en begrippen

Blijf op de hoogte en schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief op zondag om 19:00

Meer actueel nieuws

In 17 min een wapen

Cybersecurity expert Eddy Willems vroeg zijn vrouw, die niet van computers houdt, eens op het Darkweb te gaan kijken. Zelfs criminelen zonder enige kennis van het betalen met bitcoins en computertechniek kunnen binnen 67 minuten een wapen op het darkweb kopen. Als je de 50 minuten die het kost om een leek uit te leggen hoe je met cryptocurrency kan betalen van deze tijd aftrekt, is zo’n transactie in 17 minuten gefikst.

Lees meer »

Minderjarige criminelen verdienden ton met ‘sextortion’

Sextortion is een samenvoeging van de Engelse woorden ‘sex’ en ‘extortion’, wat afpersing betekent. Sextortion is afpersing met een seksueel getinte foto of video van het slachtoffer. In dit onderzoek betrof het naaktfoto’s of -video’s van het slachtoffer. Maar bij sextortion kan het ook gaan om webcambeelden van iemand die zo worden gemonteerd dat het lijkt alsof het slachtoffer seks heeft met bijvoorbeeld een minderjarige. De afpersers willen vaak geld of juist nog meer pikante beelden.

Lees meer »

Chinese hackers meest actief in eerste helft 2019

Hackers in opdracht van de Chinese overheid zijn het meest actief op het wereldtoneel. Dit blijkt uit het meest recente OverWatch-rapport* van CrowdStrike® Inc. (NASDAQ: CRWD), leverancier van cloud-delivered endpoint protection. Kijkend naar alle data over cyberdreigingen, valt op dat de door China gesponsorde hackers zelfs even actief waren als de combinatie van hackers uit Rusland, Vietnam, Iran en Noord-Korea. De Chinese overheid heeft diverse industrieën als belangrijkste doelwit, zoals chemical, gaming, health care, hospitality, manufacturing, technology en telecom.

Lees meer »

Documenten advocatenkantoren VS versleuteld door ransomware

Belangrijke documenten van zo'n 125 Amerikaanse advocatenkantoren zijn halverwege oktober door ransomware versleuteld, wat invloed op lopende rechtszaken had. De advocatenkantoren maken gebruik van de software van TrialWorks. Het softwarebedrijf levert oplossingen waarmee advocatenkantoren hun documenten en zaken kunnen beheren. Hierbij worden documenten op servers van TrialWorks opgeslagen.

Lees meer »

Malware apps in Appstore

Hoewel er behoorlijk wat apps bestaan die je leven een stuk spannender en aangenamer maken, zijn er helaas ook applicaties die het tegenovergestelde lijken te doen. Apple‘s App Store treft maatregelen om deze dubieuze apps te weren, maar kan niet voorkomen dat het soms mis gaat. Zo liet de beveiligingsfirma Wandera afgelopen donderdag weten dat zeventien apps in de App Store geïnfecteerd zouden zijn met clicker trojan malware. De geïnfecteerde apps zouden gebruikt worden om advertentiefraude te plegen door veelvuldig verbinding te maken met advertentienetwerken of websites.

Lees meer »