Internetoplichters zoeken steeds weer nieuwe manieren om nietsvermoedende consumenten geld afhandig te maken. Zo nemen criminelen een valse identiteit aan door middel van spoofing of doen ze zich voor als een familielid via WhatsApp-fraude. Nu is er iets nieuws: pretexting. In dit artikel leggen we uit wat het is en wat je ertegen kunt doen.

Social engineering

Pretexting is een vorm van 'social engineering'. Social engineering is een techniek die cybercriminelen gebruiken om het vertrouwen van nietsvermoedende mensen voor zich te winnen. Als ze eenmaal je vertrouwen hebben gewonnen, dan proberen ze achter je privégegevens te komen. Je kunt pretexting zien als voorwerk vóór het echte oplichtingswerk: de eerste stap is het vertrouwen winnen, de tweede stap is het ontfutselen van gegevens. Pretexting hangt dan ook veel samen met spoofing en WhatsApp-fraude.

Hoe werkt pretexting?

Het belangrijkste aspect van pretexting is dat het vertrouwen gewonnen wordt. Zonder het vertrouwen komt de oplichter namelijk niet ver. De oplichter neemt dan ook een identiteit aan van iemand die je (snel) vertrouwt, bijvoorbeeld een familielid of een bankmedewerker. Om goed in die rol te kunnen komen, speurt de oplichter het internet af op zoek naar bruikbare informatie. Als het vertrouwen eenmaal is gewonnen, gaat de oplichter naar de volgende stap: zorgen dat de ander tot actie overgaat. Denk aan het invullen van persoonlijke gegevens via een link die de oplichter heeft gestuurd of het overmaken van geld naar een bankrekeningnummer.

Pretexting bij WhatsApp-fraude

Een appje van je dochter die om geld vraagt omdat haar telefoon kapot is gegaan of je zoon die dringend geld nodig heeft vanwege openstaande rekeningen… Beide verzoeken komen van een voor jou onbekend nummer, maar daar hebben ze een goede reden voor: ze hebben een nieuwe telefoon of een nieuw telefoonnummer (zoals in de onderstaande twee voorbeelden). Groot kans dat je in dit geval met een oplichter te maken hebt.

Door middel van pretexting kan WhatsApp-fraude nog geloofwaardiger worden. De criminelen zoeken op internet naar sociale media-accounts voor informatie, zoals een profielfoto en hoe sterk de band is met de familie. Verder kunnen ze het taalgebruik van de persoon overnemen. Als iemand bijvoorbeeld zonder hoofdletters typt, kan de oplichter dit gemakkelijk overnemen.

Criminelen gaan nu zo ver dat ze zelfs je WhatsApp-account kunnen overnemen. Zo vragen ze via een onbekend nummer aan jou om een verificatiecode. Daarmee kunnen ze je WhatsApp overnemen en met dat échte nummer, weer voordoen als een familielid.

Pretexting bij telefonische spoofing

Afgelopen maanden hebben we meerdere keren aandacht besteed aan spoofing. Voor wie nog niet weet wat dit is: spoofing is een term die gebruikt wordt als iemand een valse identiteit aanneemt die voor jou bekend en betrouwbaar is, zoals een bankmedewerker. Veel mensen, met name ING-klanten, werden voor duizenden euro’s opgelicht.

Een nepbankmedewerker belt nietsvermoedende consumenten op met de mededeling dat er ongebruikelijke activiteiten zijn gevonden rondom je bankrekening. Zo zeggen ze bijvoorbeeld dat iemand toegang probeerde te verschaffen om het spaargeld over te zetten naar een andere rekening. Het gemene spelletje van de oplichter: hij gebruikt een truc waarbij het echte telefoonnummer van de bank wordt getoond. Zo ben je sneller geneigd de nepbankmedewerker te geloven. Om je geld veilig te stellen, moet je het overmaken naar een zogeheten kluisrekening. Maar de kluisrekening is in handen van de oplichters en jij bent vervolgens je geld kwijt.

Wat kun je doen tegen pretexting?

Pretexting draait, zoals je hebt gelezen, om vertrouwen. Met een beetje gezond wantrouwen kom je al heel ver, maar het is goed om de volgende tips in acht te nemen en te gebruiken voor als je in een situatie terechtkomt die je niet helemaal vertrouwt.

‘Samen digitaal oké met het A B C’

A = alert blijven

Deel geen codes met anderen. Geen pincodes en geen verificatiecodes.

B = bescherm jezelf

Activeer tweestapsverificatie op WhatsApp. Dat doe je via Instellingen -> Account en vervolgens ‘verificatie in twee stappen’. Krijgt iemand alsnog je code? Dan moet er nog een tweede stap genomen worden om het account over te nemen.

C = check altijd

Vraagt een onbekend nummer om geld? Bel diegene. Pakt diegene niet op of hoor je diegene niet goed? Maak dan geen geld over. Dit geldt ook voor bekende nummers die om geld vragen. Altijd even bellen, dat scheelt al een hoop onzekerheid!

Bespreek met de familie hoe jullie omgaan met geld overmaken als er sprake is van (geld)nood.

Bekijk alle vormen en begrippen

Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.

Meer actueel cybercrime nieuws

6 zero days gedicht, Fancy Bear valt aan en strijd om DigiD

In de afgelopen twee dagen is opnieuw een flinke stroom cybersecuritynieuws naar buiten gekomen. Microsoft heeft met Patch Tuesday van februari zes actief misbruikte zero day kwetsbaarheden gedicht, terwijl de Russische spionagegroep Fancy Bear via een andere Microsoft kwetsbaarheid Oost-Europese overheden aanvalt. In Nederland woedt het debat over de mogelijke overname van cloudprovider Solvinity door een Amerikaans bedrijf, wat vragen oproept over de veiligheid van DigiD. Ondertussen pakt de politie door met een derde arrestatie rond de JokerOTP phishingtool en eist het OM celstraffen tot acht jaar voor bankhelpdeskfraude. Op het internationale toneel haalden onderzoekers Noord-Koreaanse hackers uit de anonimiteit die met deepfake Zoom calls crypto executives targeten, en blijkt een nepwebsite van 7-Zip computers stilletjes om te bouwen tot proxyservers.

Lees meer »

AP gehackt via Ivanti, meldkamers uit en Chinese spionage onthuld

In de afgelopen drie dagen is weer veel cybersecuritynieuws naar buiten gekomen dat laat zien hoe breed het digitale dreigingslandschap inmiddels reikt. Zo werd bekend dat de Autoriteit Persoonsgegevens en de Raad voor de rechtspraak zijn gehackt via Ivanti kwetsbaarheden, vielen in Nederland de meldkamers tijdelijk uit en onthulden inlichtingendiensten wereldwijd nieuwe operaties van aan China gelieerde dreigingsactoren. Daarnaast blijven ransomwaregroepen actief, worden kritieke kwetsbaarheden in veelgebruikte software misbruikt en nemen opsporingsdiensten steeds vaker succesvol actie tegen cybercriminelen.

Lees meer »

NB404: Ouders afgeperst door hackers, gemeenten beboet en celstraffen voor phishingbroers

➤ VOLG ONS OP SPOTIFY »

Lees meer »

Nepagenten en pinfraude - Eindhoven

De politie is op zoek naar een jonge man die betrokken is bij pinfraude in Eindhoven. Twee oplichters deden zich voor als agenten en maakten met een smoes een bankpas, pincode en contant geld buit bij een hoogbejaarde vrouw. De verdachte pinde kort daarna met de gestolen pas bij een supermarkt aan het Cassandraplein. De totale schade bedraagt bijna tweeduizend euro. Omdat de dader zich niet vrijwillig heeft gemeld, zijn er nu herkenbare beelden vrijgegeven.

Lees meer »

Privacyboetes bij Nederlandse gemeenten en medische vertraging door datalek in Rijswijk en Amerikaanse acties tegen Iran en Chinese spionage in Europa

In de afgelopen achtenveertig uur is de kwetsbaarheid van digitale infrastructuren pijnlijk duidelijk geworden door een aaneenschakeling van datalekken en gerichte aanvallen. Terwijl toezichthouders strenger optreden tegen onzorgvuldige dataverwerking blijven internationale dreigingsactoren zoeken naar zwakke plekken in software die door miljoenen mensen wordt gebruikt. De incidenten tonen aan dat zowel technologische tekortkomingen als menselijk handelen grote maatschappelijke gevolgen kunnen hebben.

Lees meer »

Actueel opsporingsnieuws - huidige maand

Lees meer »

Opsporingsnieuws 2026 januari

Lees meer »

Cyberoorlog nieuws - Actuele aanvallen

Sinds de aanval van Hamas op Israël 7 oktober 2023 en de Russische invasie op 24-02-2022 is de cyberoorlog tussen de betrokken partijen significant geëscaleerd. Deze ontwikkeling heeft geleid tot de lancering van een nieuwe sectie op Cybercrimeinfo, genaamd 'Real Time Cyberwar News'. De geopolitieke spanningen zijn niet alleen beperkt tot fysieke confrontaties; zowel de aanval van Hamas op Israël als de Russische invasie hebben een digitale dimensie gekregen, waardoor de cyberoorlog in volle gang is. We hebben jullie sinds de Russische invasie op 24-02-2022 continu geïnformeerd over de cyberoorlog. Echter, door de recente escalatie in Israël is de cyberoorlog behoorlijk toegenomen. De aanvallen variëren van DDoS-aanvallen tot meer geavanceerde methoden zoals spear-phishing en malware-injecties. Om het publiek op de hoogte te houden van deze snel veranderende situatie, biedt de nieuwe 'Real Time Cyberwar News' sectie op Cybercrimeinfo real-time updates en analyses van de lopende cyberoorlog. Vanwege de recente escalatie in Israël zullen we nu dagelijks ook dit nieuws met jullie delen. De escalatie van de cyberoorlog, zowel in het conflict tussen Hamas en Israël als na de Russische invasie, benadrukt het belang van voortdurende waakzaamheid op het gebied van cyberveiligheid. Het is essentieel om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen, en de nieuwe 'Real Time Cyberwar News' sectie dient als een betrouwbare bron voor dergelijke informatie.

Lees meer »

Cyberoorlog 2026 januari

Lees meer »

Celstraf voor Mechelse phishingbroers en datalek bij zorginstelling in Tilburg

De afgelopen dagen werd het digitale landschap getekend door een verontrustende trend waarbij hackers zich niet langer beperken tot het versleutelen van data, maar overgaan tot directe intimidatie van individuen en gezinnen. Terwijl softwareleveranciers worstelen met complexe aanvallen op hun updateprocessen en ontwikkelomgevingen, zien we dat zowel criminele bendes als statelijke actoren misbruik maken van fundamentele vertrouwensrelaties in de toeleveringsketen om vitale infrastructuur en kwetsbare burgers te raken.

Lees meer »

Ouders in België benaderd door hackers en datalek bij scholingsfonds in Den Haag

De afgelopen dagen werd het digitale landschap gedomineerd door een verharding in cybercriminaliteit, waarbij aanvallers zich steeds vaker richten op zowel bedrijven als individuen. Terwijl overheden en bedrijven worstelen met de nasleep van hacks en spionage, zien we dat vooral kwetsbare groepen, zoals ouders van schoolgaande kinderen en softwareontwikkelaars, doelwit worden van gerichte aanvallen. Ook de geopolitieke spanning is voelbaar in de vorm van digitale sabotage en spionage door statelijke actoren.

Lees meer »