Een groot deel van de Nederlandse jongeren die ICT-onderwijs volgen, maakt zich wel eens schuldig aan cybercrime. Dit blijkt uit onderzoek van de VU en het NSCR. Toch blijkt het niet zo makkelijk om onderscheid te maken tussen jongeren die ´goede´ en ´slechte´ dingen doen met computers en ICT. Veel jongeren die online de wet overtreden, gebruiken hun ICT-vaardigheden tegelijkertijd om anderen te helpen of zich maatschappelijk in te zetten. Dit betekent dat jonge daders van online delicten kunnen worden gestimuleerd om hun vaardigheden positief in te zetten.
Kenmerken jongeren die zich schuldig maken aan cybercrime
Tot nu toe was er nog weinig bekend over de kenmerken van jongeren die zich schuldig maken aan verschillende vormen van cybercriminaliteit. Zo was niet duidelijk in hoeverre individuele eigenschappen doorslaggevend zijn of dat ook kenmerken van de sociale omgeving een rol spelen. Het rapport Understanding cybercriminal behaviour among young people is gebaseerd op vragenlijstgegevens uit een grote steekproef van 892 jongeren tussen de 15 en 25 jaar, die ICT-gerelateerd onderwijs volgen in het vo, mbo en hbo. Uniek aan dit onderzoek is onder andere dat het sociale netwerk van schoolvrienden uitgebreid in kaart is gebracht, waardoor de rol van criminele vrienden goed kan worden onderzocht.
Ruim helft van jongeren die ICT-onderwijs volgen pleegt online delict
Iets meer dan de helft van de ondervraagde jongeren met ICT-onderwijs had recent een online delict gepleegd. Dat gold voor zowel ´pure´ cyberdelicten – delicten die alleen online mogelijk zijn zoals hacking – als voor online delicten die ook offline mogelijk zijn zoals fraude. Veel voorkomende eenvoudige online delicten waren: hacking door het raden van wachtwoorden, het kopiëren/stelen van bestanden en online pesten of bangmakerij. Maar ook meer geavanceerde cyberdelicten kwamen regelmatig voor, zoals hacking via technische applicaties of exploits, online fraude en websites veranderen. Bij de onderzochte groep kwamen online delicten zelfs vaker voor dan reguliere offline vormen van criminaliteit zoals diefstal, vernieling of geweld.
Online wel of niet overtreden van regels niet zo zwart-wit als het lijkt
Uit het onderzoek bleek een verrassende samenhang tussen positief en negatief cybergedrag. Jongeren die online delicten plegen zetten hun ICT-vaardigheden ook in om anderen te helpen of maatschappelijke betrokken te zijn. Ze helpen bijvoorbeeld anderen met ICT-problemen of het ontwerpen van digitale media, melden digitale kwetsbaarheden of zijn actief op online platforms over ICT-onderwerpen. Deze jongeren vinden online dus zowel positieve als negatieve uitdagingen en het wel of niet overtreden van regels online is voor hen dus niet zo zwart-wit.
Rol van vrienden bij cybergedrag
Het onzichtbare karakter van cybercriminaliteit zorgt ervoor dat ongeveer de helft van de leerlingen niet op de hoogte was van de cyberdelicten van schoolvrienden. Vooral voor pure cyberdelicten vonden zij dit lastig in te schatten. Hun eigen gedrag was dan ook sterker gerelateerd aan hun perceptie over het cybergedrag van deze vrienden, dan aan het daadwerkelijke gedrag. Dit suggereert dat jongeren de neiging hebben om hun cybergedrag aan te passen aan hoe zij denken dat hun vrienden zich gedragen en niet aan hoe hun vrienden zich daadwerkelijk gedragen. Het kan ook betekenen dat jongeren denken dat hun vrienden meer op hen lijken dan daadwerkelijk het geval is.
Andere risicofactoren voor pure cyberdelicten en ‘reguliere’ delicten online
Uit het onderzoek kwamen ook verschillen naar voren tussen de twee hoofdcategorieën van cybercriminaliteit. Het plegen van pure cyberdelicten hangt vooral samen met individuele kenmerken, waaronder een hoog niveau van ICT-kennis en computerverslaving. Het online uitvoeren van delicten die ook offline mogelijk zijn, hangt meer samen met sociale omgevingskenmerken zoals een zwakke band met school en veel alleen thuis zijn. Deze delicten lijken daarmee wat betreft risicofactoren meer op traditionele offline delicten.
ICT-vaardigheden positief inzetten
Het lijkt erop dat scholen hun leerlingen zouden kunnen stimuleren om hun ICT-vaardigheden op een positieve manier in te zetten, bijvoorbeeld door les te geven over de grens tussen ‘goed’ en ‘slecht’ cybergedrag. Daarnaast hebben scholen een belangrijke rol in het tijdig opvangen van signalen dat leerlingen zich bezighouden met negatief cybergedrag. Dit onderzoek laat ook zien dat het zinvol kan zijn om bij de preventie van cybercrime te focussen op risicogroepen zoals jongeren die ICT-onderwijs volgen. Bij pure cyberdelicten kunnen interventies vooral gericht zijn op individuele risicofactoren zoals een computerverslaving. Voor andere online delicten kan het ook helpen om sociale omgevingsfactoren aan te pakken, bijvoorbeeld door de band met school te versterken en thuis meer toezicht te houden.
De volledige analyse van het onderzoek kunt u hier onder bekijken of downloaden.
Bron: nscr.nl | Weulen Kranenbarg, M., Van der Toolen, Y. & Weerman, F.
Bekijk alle vormen en begrippen
Meer rapporten bekijken of downloaden
Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.
Meer actueel cybercrime nieuws
Supply chain onder vuur, wipers treffen multinationals
Drie onafhankelijke supply chain campagnes treffen gelijktijdig ontwikkelaarsplatforms, een Iraanse hacktivistengroep wipt medisch technologiebedrijf Stryker uit 79 landen en Microsoft brengt de grootste Patch Tuesday van het jaar uit met 83 kwetsbaarheden. Het journaal bestrijkt het nieuws van 11 en 12 maart 2026.
Game Over: politie toont 100 fraudeverdachten
De Nederlandse politie is op 9 maart 2026 een grootschalig opsporingsoffensief gestart tegen oplichters die zich voordoen als bankmedewerkers, politieagenten of andere hulpverleners. Onder de naam "Game Over?!" worden camerabeelden van 100 verdachten getoond op digitale schermen in heel Nederland, op televisie, via online advertenties en op politie.nl/gameover.
Ransomware op recordhoogte en Nederland in het vizier
Aanvallen met ransomware bereikten in 2025 wereldwijd een recordhoogte met bijna achtduizend incidenten en een stijging van vijftig procent ten opzichte van 2024. Tegelijkertijd dreigt de groep ShinyHunters honderden organisaties, waaronder Nederlandse telecomproviders, via misconfiguraties in Salesforce. En AI wordt steeds vaker ingezet als aanvalsmiddel, van autonome oplichtsystemen tot deepfake videogesprekken met leidinggevenden. Het journaal bestrijkt het nieuws van 10 maart 2026.
Phishing wordt onzichtbaar, beheertools worden wapens
Onderzoekers ontdekken een phishingtechniek die de fundamenten van het internet misbruikt om ondetecteerbaar te worden, Huntress rapporteert een stijging van 277 procent in het misbruik van beheertools door aanvallers en drie grote datalekken raken miljoenen mensen. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 6, 7 en 8 maart 2026.
NB408: Jouw Odido gegevens zijn nu een wapen
Deze week bereikte het Odido datalek zijn definitieve omvang van 6,1 miljoen getroffen klanten, inclusief paspoortnummers en BSN nummers van zzp'ers. We leggen uit hoe criminelen deze gegevens combineren met eerdere datalekken tot complete digitale profielen die op het darkweb worden verhandeld. Een autonome AI bot voerde een weekenlange aanval uit op Microsoft en DataDog via GitHub, terwijl de politie "Check je hack" lanceerde zodat miljoenen gedupeerden hun gegevens kunnen controleren. Uit onderzoek van Follow the Money bleek dat ook medewerkers van ProRail, TenneT, ASML en de politie zijn getroffen. Tot slot zoekt de politie een vrouw na bankhelpdeskfraude bij een 70-jarige man in Breda. Lees alle details in de vijf artikelen van deze week.
Vrouw gezocht na bankhelpdeskfraude in Breda
Een 70-jarige man uit Breda is in januari 2026 slachtoffer geworden van bankhelpdeskfraude. De man werd telefonisch benaderd door iemand die zich voordeed als medewerker van de fraudeafdeling van zijn bank. Kort daarna verscheen een jonge vrouw aan zijn deur die zijn bankpassen, telefoon en pincodes meenam. Met de gestolen passen werden meerdere transacties gedaan in Breda. De politie heeft camerabeelden van de verdachte en doet een dringend beroep op getuigen.
Odido raakt vitaal, exploits lekken en Wikipedia gehackt
Het datalek bij Odido bereikt de kern van de Nederlandse vitale infrastructuur, nu blijkt dat duizenden medewerkers van energiebedrijven, vervoerders en veiligheidsdiensten zijn getroffen. Tegelijk onthult Google hoe een geavanceerde exploit kit voor iPhones van overheden naar criminelen is verspreid, en APT36 zet kunstmatige intelligentie in om beveiligingssystemen te overspoelen met malware. Dichter bij huis werd Wikipedia getroffen door een zelfverspreidende worm die in 23 minuten bijna vierduizend pagina's wijzigde. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 4 en 5 maart 2026.
AI bot hackt GitHub, Nederland grijpt in en cyberoorlog Iran
Kunstmatige intelligentie is niet langer alleen een hulpmiddel voor hackers, het is zelf de hacker geworden. Een autonome bot voerde een weekenlange campagne uit tegen de systemen van Microsoft en DataDog via GitHub, terwijl een Chinees platform voor geautomatiseerd hacken in rap tempo aan populariteit wint. In Nederland werkt de politie samen met Odido om miljoenen gedupeerden te helpen via "Check je hack" op politie.nl, en de Tweede Kamer debatteert over een handelingskader voor slachtoffers van datalekken. In het Midden-Oosten escaleert de cyberoorlog, een populaire Iraanse applicatie voor gebedstijden werd gehackt als psychologisch wapen tijdens de aanvallen op Iran, en Iraanse drones troffen datacentra van Amazon. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 3 en 4 maart 2026.
Dataverrijking: waarom het Odido lek gevaarlijker is dan je denkt
Op 1 maart publiceerde de hackersgroep ShinyHunters de volledige dataset van Odido op het darkweb. Gegevens van 6,5 miljoen personen en 600.000 bedrijven liggen nu open en bloot op internet. Namen, adressen, IBAN nummers, geboortedatums, paspoortnummers en zelfs BSN nummers van zzp'ers. Maar het echte gevaar van dit datalek zit niet in wat er gestolen is. Het zit in wat criminelen er straks mee gaan doen.
Odido finale: 6,1 miljoen op straat, overheid kwetsbaar
Het datalek bij Odido heeft zijn definitieve omvang bereikt. Beveiligingsonderzoeker Troy Hunt bevestigt dat de gegevens van 6,1 miljoen klanten inmiddels op het darkweb staan, inclusief burgerservicenummers van zelfstandigen. In Den Haag stapelen de zorgen zich op, de Dienst Justitiële Inrichtingen werd vijf maanden lang bespioneerd via een kwetsbaarheid in Ivanti, de Belastingdienst vertrouwt het systeem voor de omzetbelasting toe aan een Amerikaans bedrijf en duizenden applicaties op het Mendix platform lekken wereldwijd gevoelige data. Het IBM X-Force rapport onthult dat een kwart van alle cyberaanvallen op Europa is gericht, terwijl het Nederlandse Jaarbeeld Ransomware laat zien dat gehackte accounts de belangrijkste aanvalsmethode zijn geworden. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 28 februari tot en met 2 maart 2026.
NB407: Jouw Odido data staat nu op het darkweb
Deze week werd het ergste scenario werkelijkheid: ShinyHunters publiceerde de gestolen gegevens van honderdduizenden klanten van Odido op het darkweb, inclusief IBAN nummers en paspoortnummers. We leggen uit wat criminelen nu over jou weten en welke stappen je moet nemen. Daarnaast gebruikte een Russische hacker AI om meer dan 600 FortiGate firewalls te kraken, misbruikte een hacker Claude AI voor een overheidshack en onthulde Google een Chinese spionagecampagne die bijna tien jaar lang 53 organisaties bespioneerde. CrowdStrike meldde dat AI aanvallers in recordtijd van 27 seconden door netwerken bewegen. Tot slot zoekt de politie een verdachte van bankhelpdeskfraude bij een goudsmid in Naarden. Lees alle details in de zes artikelen van deze week.
Opsporing nieuws
▽ JANUARI 2027 | ▽ DECEMBER 2026 | ▽ NOVEMBER 2026 | ▽ OKTOBER 2026 | ▽ SEPTEMBER 2026 | ▽ AUGUSTUS 2026 | ▽ JULI 2026 | ▽ JUNI 2026 | ▽ MEI 2026 | ▽ APRIL 2026 | ▽ MAART 2026 | ▽ FEBRUARI 2026 | ▽ JANUARI 2026 | ▽ DECEMBER 2025