De meeste mensen kennen de term 'informant' van politieseries of Netflix-films, maar wat houdt deze belangrijke rol nu precies in? In dit artikel passeren de motieven en dilemma’s van een informant de revue en worden de werkzaamheden van het 'Team Criminele Inlichtingen' (TCI) bekeken.
Restaurant langs snelweg
Na zorgvuldig overleg is er afgesproken in een restaurant langs de snelweg. Tussen de Duitse toeristen, lunchende vrachtwagenchauffeurs en zakenmensen neem je plaats aan een tafel met je contactpersoon, de zogenoemde runner. Nadat er koffie is besteld en de serveerster wegloopt, vindt de bewuste overdracht plaats.
Je schuift een USB-stick onder een servet over tafel naar de runner. Op die stick staat cruciale communicatie tussen cybercriminelen die zich bezighouden met ransomware die jij als beveiligingsonderzoeker hebt ontdekt. Een spannend, maar belangrijk moment dat er uiteindelijk voor kan zorgen dat de politie de cybercriminelen in kwestie opspoort en aanhoudt.
Publiek-private samenwerking
Binnen de Nationale Politie wordt door cybercrime teams en het Team High Tech Crime (THTC) hard gewerkt aan zowel opsporing als preventie van cybercriminaliteit.
Naast het opsporen van cybercriminelen zetten politie en justitie steeds meer in op het voorkomen en verstoren van cybercrime zoals ransomware, hacking, ddos en bulletproof hosting. Dit gebeurt onder andere samen met (internationale) overheidsdiensten zoals Europol, Interpol en de FBI.
Deze samenwerking werpt vruchten af: verdachten worden aangehouden en services offline gehaald. Bij de bestrijding en verstoring van cybercrime werkt de politie ook steeds meer samen met private partijen. Deze publiek-private samenwerking is van groot belang bij de aanpak van cybercrime. En ten slotte is er de belangrijke samenwerking met informanten.
Informant TCI
Er kunnen allerlei aanleidingen zijn voor iemand om informant te worden.
Stel, op een dag zie je dat er op je werk criminele activiteiten plaatsvinden. Trek je dan meteen aan de bel of bekijk je eerst de risico’s die een dergelijke melding met zich meebrengen? Je wilt jezelf, je familie en je baan uiteraard veiligstellen in zo’n situatie. Wat doe je dan, met wie kun je praten en waar kun je terecht? Het Team Criminele Inlichtingen kan in dergelijke situaties helpen.
Het TCI verzamelt informatie over ernstige misdrijven en doet dit samen met mensen die in het geheim informatie doorgeven aan de politie, oftewel informanten. Het inwinnen, analyseren en afgeschermd verstrekken van deze inlichtingen aan de recherche behoort tot de kernactiviteiten van het TCI.
Met behulp van informatie van informanten kunnen ernstige misdrijven worden voorkomen en/of verdachten van misdrijven worden opgespoord. Een goede zaak dus. Op het gebied van het bestrijden van cybercrime is het werken met informanten een belangrijk en waardevol middel.
Wanneer stap je naar het TCI?
Informant word je niet van de ene op de andere dag. De rol van informant is dan ook niet voor iedereen weggelegd. Er zijn echter situaties denkbaar die ertoe leiden dat mensen de rol van informant op zich nemen.
Stel, je bent onderdeel van een community waarin stap voor stap grenzen worden opgezocht, tot het moment dat er strafbare feiten worden gepleegd. Je voelt je thuis in deze community en wilt je contact met de mensen erin niet verliezen, maar wel de rotte appels stoppen.
Een ander voorbeeld: je werkt bij een hostingbedrijf en ziet dat een klant malafide dingen onderneemt. Je wilt de lopende business niet raken, maar wel deze klant een halt toe roepen. En stel je eens voor dat iemand in je familie of vriendenkring zich bezighoudt met strafbare feiten. Hij of zij schept op over het ddos-en van banken. Je wilt er actie tegen ondernemen, maar tegelijkertijd je sociale omgeving niet schaden.
Het kan voorkomen dat iemand besluit om geen melding te doen bij de politie omdat de uiteindelijke kosten-batenafweging negatief uitvalt. In zo'n geval kan het Team Criminele inlichtingen uitkomst bieden, waarbij de persoon in kwestie op een heimelijke manier informatie deelt als informant. Op deze manier kan hij of zij bijdragen aan de opsporing, zonder zelf gevaar te lopen.
Veiligheid en vertrouwen staan voorop
Wanneer met informanten wordt gesproken - al dan niet in een onopvallend wegrestaurant onder het genot van een kopje koffie - om inlichtingen over gepleegde of nog te plegen strafbare feiten in te winnen, gebeurt dat altijd met de grootst mogelijke zorg waarbij de veiligheid en afscherming van de informant centraal staan.
Een persoon kan op twee manieren informant voor het TCI worden. Een informant kan op eigen initiatief contact opnemen met het TCI via Team Nationale Inlichtingen, of een informant kan op initiatief van het TCI worden benaderd. Het gaat een stuk verder dan een kliklijn of Meld Misdaad Anoniem; er is altijd sprake van een dialoog en een contactmoment.
Na een intake en overeenstemming kan een persoon de rol van informant aannemen. De personen die vanuit het TCI in contact staan met een informant heten informantenrunners, ook wel runners. Een informant is voor de runner niet volledig anoniem omdat de runners contact leggen met de informant. De identiteit van een informant is bij de runners dus bekend, maar tegelijkertijd volledig afgeschermd. Buiten het gesprek met de informant gebruiken de runners nooit de naam van een informant maar wordt gewerkt met een nummer. Het TCI heeft een eigen fysiek beveiligde en afgeschermde werkomgeving en ook de IT-systemen staan op zich, los van de rest van het ecosysteem van de politie.
Informatie kan op verschillende manieren worden uitgewisseld. Het kan via een USB-stick zoals bovenaan beschreven, via een beschermd e-mailadres, via een dialoog (human intelligence) of via een combinatie van opties. Wanneer de informatie gecontroleerd - en waar mogelijk geverifieerd - is, wordt bepaald of hij relevant en bruikbaar genoeg is voor de recherche. Als dat het geval is, zal een proces-verbaal worden gemaakt, waarna een onderzoeksteam uiteindelijk de informatie ontvangt. Informatie van een informant zal alleen met een onderzoeksteam worden gedeeld als de informatie niet herleidbaar is naar de informant.
Waarom wordt iemand informant?
De reden waarom iemand besluit informant te worden, verschilt van persoon tot persoon. Veelal gaat het om een mix van motieven, zoals avontuurzin, ijdelheid, burgerplicht, vaderlandsliefde en (financieel) eigenbelang. In alle gevallen geldt dat de zorgvuldig gewogen informatie mogelijk kan bijdragen aan een veiligere maatschappij, het voorkomen van criminele activiteiten, het opsporen van verdachten en het aanhouden en vervolgen van cybercriminelen.
Stel dat een security-researcher die onderzoek doet bij toeval op informatie stuit over de communicatie tussen de actoren achter bijvoorbeeld REvil. Dergelijke informatie kan zeer waardevol zijn voor het strafrechtelijk onderzoek. De onderzoeker zou bang kunnen zijn om reputatieschade op te lopen als hij deze informatie met de politie deelt. Met behulp van het TCI komt de informatie afgeschermd toch bij de recherche terecht. Op deze manier draagt de onderzoeker bij aan mogelijke opsporing, zonder zelf gevaar te lopen.
Contact opnemen
Voel je je aangesproken door het artikel en heb je belangrijke informatie waarmee je een bijdrage kunt leveren aan de bestrijding van cybercrime? Neem dan contact op met de afdeling cybercrime van het TCI, via telefoonnummer 088-9647360. Spreek niet met anderen over jouw contact met het TCI.
Voor het onderzoek gebruiken we een Google-formulier omdat dit een prettige manier is om alle informatie te verzamelen. Dit is een keuze van Tweakers Partners. We vragen expliciet niet naar persoonlijke ervaringen of gegevens in dit formulier. De data die we verzamelen vanuit de ingevulde Google-formulieren gebruiken we uitsluitend voor het politie-onderzoek. De gegevens zijn alleen toegankelijk voor degene die dit formulier heeft aangemaakt, Tweakers in dit geval. De data in G Suite wordt gehost bij Google, maar wel specifiek in Europa.
Bron: politie.nl, tweakers.net
Meer nieuws
IJmuiden en Enkhuizen - Bankhelpdeskfraude
Deze verdachte heeft twee slachtoffers uit IJmuiden en Enkhuizen opgelicht via bankhelpdeskfraude. Herkent u haar? Of heeft u andere belangrijke informatie? Vul het tipformulier in of bel de politie via 0800-6070. Liever anoniem tippen? Dat kan bij Meld Misdaad Anoniem via 0800-7000.
Belgische zorg en industrie onder druk door ransomware en wereldwijde waarschuwing voor kritieke lekken in netwerksoftware
De afgelopen dagen stonden in het teken van ernstige verstoringen bij vitale voorzieningen en de industrie, waarbij de nasleep van eerdere aanvallen nog altijd diepe sporen nalaat. Terwijl ziekenhuizen en zorgcentra in de regio worstelen met papieren noodprocedures, worden toonaangevende bedrijven afgeperst met gestolen bedrijfsgeheimen. Tegelijkertijd luiden veiligheidsdiensten de noodklok over pas ontdekte kwetsbaarheden in veelgebruikte communicatieplatformen en netwerkapparatuur, die door criminelen actief worden misbruikt om systemen binnen te dringen.
Ransomware gijzelt museum in Veendam en datalek bij Frans ministerie treft miljoenen
De afgelopen achtenveertig uur werd het digitale landschap getekend door een scherp contrast tussen gerichte aanvallen op lokaal erfgoed en fundamentele discussies over de robuustheid van onze financiële infrastructuur. Terwijl Nederlandse instellingen worstelen met de directe gevolgen van cybercriminaliteit en de maatschappelijke impact van digitalisering, zien we wereldwijd hoe geavanceerde malware en kwetsbaarheden in essentiële software de druk op IT beveiliging verder opvoeren.
Chinese restricties in kritieke infrastructuur en digitale heling van fysieke buit
De afgelopen 72 uur werd het cyberdomein gedomineerd door een samenspel van geopolitieke manoeuvres en criminelen die de grenzen tussen fysieke diefstal en digitale criminaliteit doen vervagen. Terwijl de Europese Commissie concrete stappen voorbereidt om Chinese technologie uit vitale systemen te weren, zien we in de Benelux hoe de handel in gestolen fysieke goederen zich verplaatst naar online platforms. Tegelijkertijd worden organisaties wereldwijd geconfronteerd met ernstige kwetsbaarheden in essentiële netwerkapparatuur en cloudomgevingen, wat de noodzaak voor acute waakzaamheid bij zowel overheden als bedrijven onderstreept.
NB401: Datalek bij Instagram en ransomware in Antwerpen en Nederlandse politieactie tegen chatgroepen
➤ VOLG ONS OP SPOTIFY »
Antwerps ziekenhuis draait op halve kracht door ransomware en toename van fraude via Booking.com in Nederland
De afgelopen twee dagen stonden in het teken van ernstige verstoringen binnen de medische sector en een reeks onthullingen over staatsgebonden cyberoperaties. Terwijl ziekenhuispersoneel in onze regio noodgedwongen terugvalt op papierwerk na een gijzelingsaanval, worden burgers internationaal geconfronteerd met grootschalige datalekken en geraffineerde oplichtingstrucs. Tegelijkertijd woedt er een technologische wapenwedloop tussen grootmachten, waarbij kwantumtechnologie en kunstmatige intelligentie het strijdtoneel herdefiniëren.
Gijzelsoftware ontregelt ziekenhuis in Antwerpen en kritiek lek in mailservers bedreigt Benelux
De gebeurtenissen van de afgelopen dag tonen aan hoe kwetsbaar vitale sectoren zijn voor digitale ontwrichting, met een directe impact op ziekenhuizen en een reeks waarschuwingen voor ernstige softwarefouten die systemen in onze regio bedreigen. Terwijl zorginstellingen noodgedwongen overschakelen op noodprocedures vanwege gijzelsoftware, worden bedrijven en overheden geconfronteerd met geavanceerde spionagetactieken en grootschalige datadiefstal die de privacy van miljoenen mensen raakt.
Apeldoorn - Phishing
Een man uit Apeldoorn is het slachtoffer geworden van een geraffineerde phishingzaak, waarbij oplichters hem €2000 afhandig maakten. Na een listige truc met een nieuwe bankpas is de politie op zoek naar een verdachte, van wie dankzij een alerte getuige een foto beschikbaar is.
Wereldwijd datalek bij Instagram en Nederlandse politieactie tegen sadistische chatgroepen
De afgelopen dagen stonden in het teken van grootschalige data incidenten waarbij miljoenen gebruikersaccounts van wereldwijde platformen op straat kwamen te liggen en gerichte aanvallen op de Nederlandse financiële en logistieke infrastructuur. Terwijl cybercriminelen hun technieken verfijnen met nieuwe malware varianten en misbruik van legitieme certificaten, boekten internationale opsporingsdiensten belangrijke successen tegen zowel financieel gedreven fraudenetwerken als online groepen die zich richten op sadistische uitbuiting.
NB400: Sabotage stroomnet en Meta teruggefloten door Nederlandse rechter en malware in Europese hotels
Luister naar de discussiepodcast over het nieuws van de afgelopen week of lees hieronder de samenvatting van deze nieuwsbrief. De podcast is ook beschikbaar op Spotify of Youtube.
Sabotage stroomnet Berlijn en datalekclaim bij ASML in Nederland
De afgelopen twee dagen werd het digitale domein getekend door een combinatie van fysieke sabotage, geraffineerde spionage en grootschalige technische storingen. Terwijl in Nederland en België de gevolgen van netwerkuitval en datalekken direct voelbaar waren, speelden zich op het wereldtoneel zware geopolitieke conflicten af waarin cybermiddelen werden ingezet om vitale infrastructuur plat te leggen. Naast de directe aanvallen op bedrijven en overheden, valt op dat de grens tussen digitale en fysieke veiligheid steeds verder vervaagt, met incidenten variërend van overgenomen rolstoelen tot uitgeschakelde elektriciteitsnetwerken.
Nederlandse rechter fluit Meta terug en malwarecampagne teistert Europese hotels
De afgelopen achtenveertig uur werd het digitale landschap gedomineerd door een reeks onthullingen die aantonen hoe snel de tactieken van cybercriminelen zich aanpassen aan nieuwe technologieën. Terwijl grote ondernemingen en overheidsinstellingen worstelen met de nasleep van datalekken en ransomware, blijkt dat zowel verouderde hardware als de nieuwste kunstmatige intelligentie nieuwe aanvalsroutes openen. Met name in de Benelux groeit de bezorgdheid over de verwevenheid van de onderwereld met alledaagse digitale processen, wat vraagt om zowel juridische als operationele tegenmaatregelen.