Ruim helft van de jongeren die ICT-onderwijs volgen plegen cyberdelicten

Gepubliceerd op 28 januari 2022 om 07:00

Een groot deel van de Nederlandse jongeren die ICT-onderwijs volgen, maakt zich wel eens schuldig aan cybercrime. Dit blijkt uit onderzoek van de VU en het NSCR. Toch blijkt het niet zo makkelijk om onderscheid te maken tussen jongeren die ´goede´ en ´slechte´ dingen doen met computers en ICT. Veel jongeren die online de wet overtreden, gebruiken hun ICT-vaardigheden tegelijkertijd om anderen te helpen of zich maatschappelijk in te zetten. Dit betekent dat jonge daders van online delicten kunnen worden gestimuleerd om hun vaardigheden positief in te zetten.

Kenmerken jongeren die zich schuldig maken aan cybercrime

Tot nu toe was er nog weinig bekend over de kenmerken van jongeren die zich schuldig maken aan verschillende vormen van cybercriminaliteit. Zo was niet duidelijk in hoeverre individuele eigenschappen doorslaggevend zijn of dat ook kenmerken van de sociale omgeving een rol spelen. Het rapport Understanding cybercriminal behaviour among young people is gebaseerd op vragenlijstgegevens uit een grote steekproef van 892 jongeren tussen de 15 en 25 jaar, die ICT-gerelateerd onderwijs volgen in het vo, mbo en hbo. Uniek aan dit onderzoek is onder andere dat het sociale netwerk van schoolvrienden uitgebreid in kaart is gebracht, waardoor de rol van criminele vrienden goed kan worden onderzocht.

Ruim helft van jongeren die ICT-onderwijs volgen pleegt online delict

Iets meer dan de helft van de ondervraagde jongeren met ICT-onderwijs had recent een online delict gepleegd. Dat gold voor zowel ´pure´ cyberdelicten – delicten die alleen online mogelijk zijn zoals hacking – als voor online delicten die ook offline mogelijk zijn zoals fraude. Veel voorkomende eenvoudige online delicten waren: hacking door het raden van wachtwoorden, het kopiëren/stelen van bestanden en online pesten of bangmakerij. Maar ook meer geavanceerde cyberdelicten kwamen regelmatig voor, zoals hacking via technische applicaties of exploits, online fraude en websites veranderen. Bij de onderzochte groep kwamen online delicten zelfs vaker voor dan reguliere offline vormen van criminaliteit zoals diefstal, vernieling of geweld.

Online wel of niet overtreden van regels niet zo zwart-wit als het lijkt

Uit het onderzoek bleek een verrassende samenhang tussen positief en negatief cybergedrag. Jongeren die online delicten plegen zetten hun ICT-vaardigheden ook in om anderen te helpen of maatschappelijke betrokken te zijn. Ze helpen bijvoorbeeld anderen met ICT-problemen of het ontwerpen van digitale media, melden digitale kwetsbaarheden of zijn actief op online platforms over ICT-onderwerpen. Deze jongeren vinden online dus zowel positieve als negatieve uitdagingen en het wel of niet overtreden van regels online is voor hen dus niet zo zwart-wit.

Rol van vrienden bij cybergedrag

Het onzichtbare karakter van cybercriminaliteit zorgt ervoor dat ongeveer de helft van de leerlingen niet op de hoogte was van de cyberdelicten van schoolvrienden. Vooral voor pure cyberdelicten vonden zij dit lastig in te schatten. Hun eigen gedrag was dan ook sterker gerelateerd aan hun perceptie over het cybergedrag van deze vrienden, dan aan het daadwerkelijke gedrag. Dit suggereert dat jongeren de neiging hebben om hun cybergedrag aan te passen aan hoe zij denken dat hun vrienden zich gedragen en niet aan hoe hun vrienden zich daadwerkelijk gedragen. Het kan ook betekenen dat jongeren denken dat hun vrienden meer op hen lijken dan daadwerkelijk het geval is.

Andere risicofactoren voor pure cyberdelicten en ‘reguliere’ delicten online

Uit het onderzoek kwamen ook verschillen naar voren tussen de twee hoofdcategorieën van cybercriminaliteit. Het plegen van pure cyberdelicten hangt vooral samen met individuele kenmerken, waaronder een hoog niveau van ICT-kennis en computerverslaving. Het online uitvoeren van delicten die ook offline mogelijk zijn, hangt meer samen met sociale omgevingskenmerken zoals een zwakke band met school en veel alleen thuis zijn. Deze delicten lijken daarmee wat betreft risicofactoren meer op traditionele offline delicten.

ICT-vaardigheden positief inzetten

Het lijkt erop dat scholen hun leerlingen zouden kunnen stimuleren om hun ICT-vaardigheden op een positieve manier in te zetten, bijvoorbeeld door les te geven over de grens tussen ‘goed’ en ‘slecht’ cybergedrag. Daarnaast hebben scholen een belangrijke rol in het tijdig opvangen van signalen dat leerlingen zich bezighouden met negatief cybergedrag. Dit onderzoek laat ook zien dat het zinvol kan zijn om bij de preventie van cybercrime te focussen op risicogroepen zoals jongeren die ICT-onderwijs volgen. Bij pure cyberdelicten kunnen interventies vooral gericht zijn op individuele risicofactoren zoals een computerverslaving. Voor andere online delicten kan het ook helpen om sociale omgevingsfactoren aan te pakken, bijvoorbeeld door de band met school te versterken en thuis meer toezicht te houden.

De volledige analyse van het onderzoek kunt u hier onder bekijken of downloaden.

NL Samenvatting Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People NSCR VU 2022 1

PDF – 1,5 MB 571 downloads

Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People NSCR VU 2022 1

PDF – 3,1 MB 588 downloads

Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People

PDF – 1,4 MB 841 downloads

Bron: nscr.nl | Weulen Kranenbarg, M., Van der Toolen, Y. & Weerman, F.

Meer info over cybercrime 

Bekijk alle vormen en begrippen

 

Meer rapporten bekijken of downloaden

 

Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.

Meer actueel cybercrime nieuws

AI ontsnapt opnieuw uit het lab en waterbedrijven vallen uit

Dit is de eerste aflevering van seizoen 3, en meteen de eerste die een volle week beslaat. Die week begon met een bekentenis en eindigde met een tweede. Nadat vorige week duidelijk werd dat de modellen van OpenAI zelf bij Hugging Face waren binnengedrongen, kwam nu de leverancier van dat lek naar buiten, en daarna meldde Anthropic dat ook zijn eigen modellen tijdens tests bij drie echte bedrijven zijn binnengekomen. Wat lang een gedachtenexperiment was, staat nu in incidentrapporten.

Lees meer »

Cybercrimeinfo voor artikelen, Digiweerbaar voor aan de slag

Vanaf nu is de rolverdeling helder. Cybercrimeinfo is de plek waar je leest en begrijpt, met artikelen over actuele onderwerpen, verhalen uit het darkweb, antwoorden op jullie eigen vragen, elke week een gezochte cybercrimineel en op vrijdag het weekjournaal. Wil je vervolgens echt aan de slag met je eigen beveiliging, dan is de Cyber Dreigingsradar van Digiweerbaar daarvoor gebouwd.

Lees meer »

AI wordt wapen en doelwit, 172 NL ransomwareslachtoffers

Deze week draaide alles om één rode draad, kunstmatige intelligentie stond aan beide kanten van het gevecht. Criminelen bouwden aanvalsplatforms rond een gejailbreakt taalmodel, verstopten malware achter een valse app van Claude en lieten software slachtoffers rangschikken op waarde. Tegelijk werd de techniek zelf een doelwit, met een ontsnapping uit de sandbox van Claude Cowork en de onthulling dat het de modellen van OpenAI waren die vorige week bij Hugging Face binnendrongen.

Lees meer »

Een AI agent breekt binnen bij Hugging Face en wachtwoordmanager Passwork verzwijgt Russische banden

Het weekend leverde een primeur op die de sector nog lang zal bespreken. Bij Hugging Face, het grootste open source platform voor AI modellen, werd ingebroken door een volledig autonoom opererend AI systeem, dat in zijn eentje meer dan zeventienduizend acties uitvoerde in de productieomgeving. Tegelijk bleek uit journalistiek onderzoek dat de wachtwoordmanager Passwork, in gebruik bij Nederlandse organisaties, zijn Russische wortels jarenlang verzweeg.

Lees meer »

Politie ontmantelt fraude van honderd miljoen per maand en aanvallers misbruiken SonicWall zerodays

De grootste overwinning van deze week komt uit eigen huis. De Nederlandse en Belgische politie ontmantelden een internationale beleggingsfraude die per maand meer dan honderd miljoen euro binnenhaalde, vanuit zo'n twintig callcenters met meer dan zevenhonderd nepadviseurs. Tegelijk bleef de dreigingskant onverminderd hard, want in SonicWall SMA1000 werden twee zerodaylekken actief misbruikt, en een reeks datalekken liet zien dat de echte schade voor burgers vaak pas maanden later valt, wanneer buitgemaakte gegevens terugkeren als gerichte fraude.

Lees meer »

Rusland bespioneert Nederland via camera's en CitrixBleed 2 versnelt de ransomware

De rode draad van dit weekend loopt langs de rand van het netwerk, precies daar waar apparaten aan het internet hangen die niemand meer echt in de gaten houdt. De Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD maakten bekend dat Russische hackers slecht beveiligde camera's langs militaire routes hebben overgenomen om troepen- en wapentransporten te volgen. Tegelijk waarschuwde beveiligingsbedrijf Huntress dat aanvallers via de kwetsbaarheid CitrixBleed 2 binnen een uur van inbraak naar een volledige ransomware-aanval gaan, en rolde er opnieuw een golf actief misbruikte lekken binnen, van Adobe ColdFusion tot een router die de fabrikant niet meer onderhoudt.

Lees meer »

AI-assistenten worden aanvalsoppervlak en de politie zoekt de stem achter de hack bij Odido

Deze week draait het cybernieuws om een ongemakkelijke waarheid, de hulpmiddelen die ontwikkelaars sneller en slimmer maken, zijn tegelijk een nieuw doelwit, een nieuw wapen en een bron van ruis geworden. Onderzoekers van Sophos, Wiz en de Universiteit van Tel Aviv lieten in korte tijd zien hoe AI-codeerassistenten zoals Claude Code, Cursor en GitHub Copilot langs beveiliging glippen of erdoor worden gekaapt. Tegelijk rolde er een golf actief misbruikte kwetsbaarheden binnen, van Django tot Windows Defender, en meldde de Autoriteit Persoonsgegevens dat accountovernames in een jaar tijd bijna verdrievoudigden.

Lees meer »

Ransomware sloopt beveiliging, Cyberbeveiligingswet aan

Het cybernieuws van dinsdag 7 en woensdag 8 juli 2026 liet twee patronen scherp zien. Aanvallers richten hun eerste klap steeds vaker op de beveiliging zelf, met ransomware en trojans die detectiesoftware uitzetten voordat de echte aanval begint, en staatsactoren kruipen naar binnen via de mailserver en de toeleveringsketen. Tegelijk brak een brede golf kwetsbaarheden los, van een lek in Adobe ColdFusion dat binnen twee uur werd misbruikt tot een verborgen achterdeur in routers zonder patch. In eigen land nam de Eerste Kamer de Cyberbeveiligingswet aan, die ruim achtduizend organisaties raakt, en zette Nederland verdere stappen richting digitale soevereiniteit.

Lees meer »