Ruim helft van de jongeren die ICT-onderwijs volgen plegen cyberdelicten

Gepubliceerd op 28 januari 2022 om 07:00

Een groot deel van de Nederlandse jongeren die ICT-onderwijs volgen, maakt zich wel eens schuldig aan cybercrime. Dit blijkt uit onderzoek van de VU en het NSCR. Toch blijkt het niet zo makkelijk om onderscheid te maken tussen jongeren die ´goede´ en ´slechte´ dingen doen met computers en ICT. Veel jongeren die online de wet overtreden, gebruiken hun ICT-vaardigheden tegelijkertijd om anderen te helpen of zich maatschappelijk in te zetten. Dit betekent dat jonge daders van online delicten kunnen worden gestimuleerd om hun vaardigheden positief in te zetten.

Kenmerken jongeren die zich schuldig maken aan cybercrime

Tot nu toe was er nog weinig bekend over de kenmerken van jongeren die zich schuldig maken aan verschillende vormen van cybercriminaliteit. Zo was niet duidelijk in hoeverre individuele eigenschappen doorslaggevend zijn of dat ook kenmerken van de sociale omgeving een rol spelen. Het rapport Understanding cybercriminal behaviour among young people is gebaseerd op vragenlijstgegevens uit een grote steekproef van 892 jongeren tussen de 15 en 25 jaar, die ICT-gerelateerd onderwijs volgen in het vo, mbo en hbo. Uniek aan dit onderzoek is onder andere dat het sociale netwerk van schoolvrienden uitgebreid in kaart is gebracht, waardoor de rol van criminele vrienden goed kan worden onderzocht.

Ruim helft van jongeren die ICT-onderwijs volgen pleegt online delict

Iets meer dan de helft van de ondervraagde jongeren met ICT-onderwijs had recent een online delict gepleegd. Dat gold voor zowel ´pure´ cyberdelicten – delicten die alleen online mogelijk zijn zoals hacking – als voor online delicten die ook offline mogelijk zijn zoals fraude. Veel voorkomende eenvoudige online delicten waren: hacking door het raden van wachtwoorden, het kopiëren/stelen van bestanden en online pesten of bangmakerij. Maar ook meer geavanceerde cyberdelicten kwamen regelmatig voor, zoals hacking via technische applicaties of exploits, online fraude en websites veranderen. Bij de onderzochte groep kwamen online delicten zelfs vaker voor dan reguliere offline vormen van criminaliteit zoals diefstal, vernieling of geweld.

Online wel of niet overtreden van regels niet zo zwart-wit als het lijkt

Uit het onderzoek bleek een verrassende samenhang tussen positief en negatief cybergedrag. Jongeren die online delicten plegen zetten hun ICT-vaardigheden ook in om anderen te helpen of maatschappelijke betrokken te zijn. Ze helpen bijvoorbeeld anderen met ICT-problemen of het ontwerpen van digitale media, melden digitale kwetsbaarheden of zijn actief op online platforms over ICT-onderwerpen. Deze jongeren vinden online dus zowel positieve als negatieve uitdagingen en het wel of niet overtreden van regels online is voor hen dus niet zo zwart-wit.

Rol van vrienden bij cybergedrag

Het onzichtbare karakter van cybercriminaliteit zorgt ervoor dat ongeveer de helft van de leerlingen niet op de hoogte was van de cyberdelicten van schoolvrienden. Vooral voor pure cyberdelicten vonden zij dit lastig in te schatten. Hun eigen gedrag was dan ook sterker gerelateerd aan hun perceptie over het cybergedrag van deze vrienden, dan aan het daadwerkelijke gedrag. Dit suggereert dat jongeren de neiging hebben om hun cybergedrag aan te passen aan hoe zij denken dat hun vrienden zich gedragen en niet aan hoe hun vrienden zich daadwerkelijk gedragen. Het kan ook betekenen dat jongeren denken dat hun vrienden meer op hen lijken dan daadwerkelijk het geval is.

Andere risicofactoren voor pure cyberdelicten en ‘reguliere’ delicten online

Uit het onderzoek kwamen ook verschillen naar voren tussen de twee hoofdcategorieën van cybercriminaliteit. Het plegen van pure cyberdelicten hangt vooral samen met individuele kenmerken, waaronder een hoog niveau van ICT-kennis en computerverslaving. Het online uitvoeren van delicten die ook offline mogelijk zijn, hangt meer samen met sociale omgevingskenmerken zoals een zwakke band met school en veel alleen thuis zijn. Deze delicten lijken daarmee wat betreft risicofactoren meer op traditionele offline delicten.

ICT-vaardigheden positief inzetten

Het lijkt erop dat scholen hun leerlingen zouden kunnen stimuleren om hun ICT-vaardigheden op een positieve manier in te zetten, bijvoorbeeld door les te geven over de grens tussen ‘goed’ en ‘slecht’ cybergedrag. Daarnaast hebben scholen een belangrijke rol in het tijdig opvangen van signalen dat leerlingen zich bezighouden met negatief cybergedrag. Dit onderzoek laat ook zien dat het zinvol kan zijn om bij de preventie van cybercrime te focussen op risicogroepen zoals jongeren die ICT-onderwijs volgen. Bij pure cyberdelicten kunnen interventies vooral gericht zijn op individuele risicofactoren zoals een computerverslaving. Voor andere online delicten kan het ook helpen om sociale omgevingsfactoren aan te pakken, bijvoorbeeld door de band met school te versterken en thuis meer toezicht te houden.

De volledige analyse van het onderzoek kunt u hier onder bekijken of downloaden.

NL Samenvatting Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People NSCR VU 2022 1
PDF – 1,5 MB 458 downloads
Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People NSCR VU 2022 1
PDF – 3,1 MB 486 downloads
Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People
PDF – 1,4 MB 707 downloads

Bron: nscr.nl | Weulen Kranenbarg, M., Van der Toolen, Y. & Weerman, F.

Meer info over cybercrime 

Bekijk alle vormen en begrippen

 

Meer rapporten bekijken of downloaden

 

Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.

Meer actueel cybercrime nieuws

PromptSpy, cepezed gehackt en 90% ransomware via firewalls

Onderzoekers van ESET onthulden PromptSpy, de eerste malware voor Android die Google Gemini AI misbruikt om gestolen gegevens te analyseren, terwijl op ClawHub 1.184 kwaadaardige skills werden aangetroffen en de populaire coderingstool Cline slachtoffer werd van een supply chain aanval. In Nederland en België verscheen het Delftse architectenbureau cepezed op de leksite van de ransomwaregroep DragonForce en claimde een cybercrimineel 27.000 personeelsgegevens van RTL Group te hebben buitgemaakt. Een nieuw rapport van Barracuda laat zien dat 90% van alle incidenten met ransomware begint bij kwetsbare firewalls en VPN. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 18 en 19 februari 2026.

Lees meer »

Nepagent steelt kluis bij babbeltruc in Breda

Een oudere vrouw uit de wijk IJpelaar in Breda werd op woensdag 3 september 2025 gebeld door iemand die zich voordeed als politieagent. Even later stond een jonge verdachte voor haar deur, die er met haar kluis vandoor ging. De kluis werd later teruggevonden, maar de inhoud was verdwenen. De politie zoekt de verdachte via Bureau Brabant en vraagt het publiek om hulp.

Lees meer »

AI vergiftigt geheugen, Odido soap groeit en LockBit 5.0

Onderzoekers van Microsoft onthulden hoe knoppen met "Samenvatten met AI" op websites het geheugen van assistenten met kunstmatige intelligentie vergiftigen, terwijl Check Point demonstreerde dat Copilot en Grok als command and control kanaal voor malware kunnen dienen. Ondertussen groeit de soap rond Odido met Kamervragen, een waarschuwing voor spearphishing, een verdrievoudiging van het aantal overstappers en de onthulling dat klantgegevens jarenlang te lang zijn bewaard. In de ransomwarewereld keerde LockBit terug met versie 5.0 en werd een verdachte van Phobos opgepakt in Polen. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 16 en 17 februari 2026.

Lees meer »

ClickFix explodeert, Belgische data op straat en NAVO-alarm

Het afgelopen weekend kwamen vier geheel nieuwe varianten van de ClickFix-aanvalstechniek aan het licht, waarmee deze methode zich ontpopt als een van de meest veelzijdige dreigingen van dit moment. Verder doken bijna anderhalf miljoen gestolen Belgische persoonsgegevens op in hackerfora en riepen EU- en NAVO-functionarissen tijdens de Munich Cyber Security Conference op tot een fundamenteel andere houding ten opzichte van cyberdreigingen. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 14, 15 en 16 februari 2026.

Lees meer »

Identiteitsfraude met gehackt account - Kerkdriel

Een inwoonster van Rossum ontdekte op 9 augustus 2025 dat iemand met haar gehackte e-mailaccount kleding had besteld bij een webshop. De pakketten werden opgehaald bij pakketpunten in Kerkdriel en Rosmalen door een jongeman die nu door de politie wordt gezocht. De zaak laat zien hoe kwetsbaar je bent wanneer een crimineel toegang krijgt tot je e-mailaccount.

Lees meer »

Odido hack treft miljoenen, AI als wapen en supply chain

Nederland werd deze week opgeschrikt door een van de grootste datalekken in jaren: telecomprovider Odido verloor gegevens van 6,2 miljoen klantaccounts. Tegelijkertijd onthulde Google dat staatsactoren wereldwijd AI platforms misbruiken als cyberwapen, en blijken supply chain aanvallen via vertrouwde softwarekanalen in een alarmerend tempo toe te nemen. In dit journaal duiken we in de dreigingen van 11 en 12 februari 2026.

Lees meer »

6 zero days gedicht, Fancy Bear valt aan en strijd om DigiD

In de afgelopen twee dagen is opnieuw een flinke stroom cybersecuritynieuws naar buiten gekomen. Microsoft heeft met Patch Tuesday van februari zes actief misbruikte zero day kwetsbaarheden gedicht, terwijl de Russische spionagegroep Fancy Bear via een andere Microsoft kwetsbaarheid Oost-Europese overheden aanvalt. In Nederland woedt het debat over de mogelijke overname van cloudprovider Solvinity door een Amerikaans bedrijf, wat vragen oproept over de veiligheid van DigiD. Ondertussen pakt de politie door met een derde arrestatie rond de JokerOTP phishingtool en eist het OM celstraffen tot acht jaar voor bankhelpdeskfraude. Op het internationale toneel haalden onderzoekers Noord-Koreaanse hackers uit de anonimiteit die met deepfake Zoom calls crypto executives targeten, en blijkt een nepwebsite van 7-Zip computers stilletjes om te bouwen tot proxyservers.

Lees meer »

AP gehackt via Ivanti, meldkamers uit en Chinese spionage onthuld

In de afgelopen drie dagen is weer veel cybersecuritynieuws naar buiten gekomen dat laat zien hoe breed het digitale dreigingslandschap inmiddels reikt. Zo werd bekend dat de Autoriteit Persoonsgegevens en de Raad voor de rechtspraak zijn gehackt via Ivanti kwetsbaarheden, vielen in Nederland de meldkamers tijdelijk uit en onthulden inlichtingendiensten wereldwijd nieuwe operaties van aan China gelieerde dreigingsactoren. Daarnaast blijven ransomwaregroepen actief, worden kritieke kwetsbaarheden in veelgebruikte software misbruikt en nemen opsporingsdiensten steeds vaker succesvol actie tegen cybercriminelen.

Lees meer »

Nepagenten en pinfraude - Eindhoven

De politie is op zoek naar een jonge man die betrokken is bij pinfraude in Eindhoven. Twee oplichters deden zich voor als agenten en maakten met een smoes een bankpas, pincode en contant geld buit bij een hoogbejaarde vrouw. De verdachte pinde kort daarna met de gestolen pas bij een supermarkt aan het Cassandraplein. De totale schade bedraagt bijna tweeduizend euro. Omdat de dader zich niet vrijwillig heeft gemeld, zijn er nu herkenbare beelden vrijgegeven.

Lees meer »

Privacyboetes bij Nederlandse gemeenten en medische vertraging door datalek in Rijswijk en Amerikaanse acties tegen Iran en Chinese spionage in Europa

In de afgelopen achtenveertig uur is de kwetsbaarheid van digitale infrastructuren pijnlijk duidelijk geworden door een aaneenschakeling van datalekken en gerichte aanvallen. Terwijl toezichthouders strenger optreden tegen onzorgvuldige dataverwerking blijven internationale dreigingsactoren zoeken naar zwakke plekken in software die door miljoenen mensen wordt gebruikt. De incidenten tonen aan dat zowel technologische tekortkomingen als menselijk handelen grote maatschappelijke gevolgen kunnen hebben.

Lees meer »