Ruim helft van de jongeren die ICT-onderwijs volgen plegen cyberdelicten

Gepubliceerd op 28 januari 2022 om 07:00

Een groot deel van de Nederlandse jongeren die ICT-onderwijs volgen, maakt zich wel eens schuldig aan cybercrime. Dit blijkt uit onderzoek van de VU en het NSCR. Toch blijkt het niet zo makkelijk om onderscheid te maken tussen jongeren die ´goede´ en ´slechte´ dingen doen met computers en ICT. Veel jongeren die online de wet overtreden, gebruiken hun ICT-vaardigheden tegelijkertijd om anderen te helpen of zich maatschappelijk in te zetten. Dit betekent dat jonge daders van online delicten kunnen worden gestimuleerd om hun vaardigheden positief in te zetten.

Kenmerken jongeren die zich schuldig maken aan cybercrime

Tot nu toe was er nog weinig bekend over de kenmerken van jongeren die zich schuldig maken aan verschillende vormen van cybercriminaliteit. Zo was niet duidelijk in hoeverre individuele eigenschappen doorslaggevend zijn of dat ook kenmerken van de sociale omgeving een rol spelen. Het rapport Understanding cybercriminal behaviour among young people is gebaseerd op vragenlijstgegevens uit een grote steekproef van 892 jongeren tussen de 15 en 25 jaar, die ICT-gerelateerd onderwijs volgen in het vo, mbo en hbo. Uniek aan dit onderzoek is onder andere dat het sociale netwerk van schoolvrienden uitgebreid in kaart is gebracht, waardoor de rol van criminele vrienden goed kan worden onderzocht.

Ruim helft van jongeren die ICT-onderwijs volgen pleegt online delict

Iets meer dan de helft van de ondervraagde jongeren met ICT-onderwijs had recent een online delict gepleegd. Dat gold voor zowel ´pure´ cyberdelicten – delicten die alleen online mogelijk zijn zoals hacking – als voor online delicten die ook offline mogelijk zijn zoals fraude. Veel voorkomende eenvoudige online delicten waren: hacking door het raden van wachtwoorden, het kopiëren/stelen van bestanden en online pesten of bangmakerij. Maar ook meer geavanceerde cyberdelicten kwamen regelmatig voor, zoals hacking via technische applicaties of exploits, online fraude en websites veranderen. Bij de onderzochte groep kwamen online delicten zelfs vaker voor dan reguliere offline vormen van criminaliteit zoals diefstal, vernieling of geweld.

Online wel of niet overtreden van regels niet zo zwart-wit als het lijkt

Uit het onderzoek bleek een verrassende samenhang tussen positief en negatief cybergedrag. Jongeren die online delicten plegen zetten hun ICT-vaardigheden ook in om anderen te helpen of maatschappelijke betrokken te zijn. Ze helpen bijvoorbeeld anderen met ICT-problemen of het ontwerpen van digitale media, melden digitale kwetsbaarheden of zijn actief op online platforms over ICT-onderwerpen. Deze jongeren vinden online dus zowel positieve als negatieve uitdagingen en het wel of niet overtreden van regels online is voor hen dus niet zo zwart-wit.

Rol van vrienden bij cybergedrag

Het onzichtbare karakter van cybercriminaliteit zorgt ervoor dat ongeveer de helft van de leerlingen niet op de hoogte was van de cyberdelicten van schoolvrienden. Vooral voor pure cyberdelicten vonden zij dit lastig in te schatten. Hun eigen gedrag was dan ook sterker gerelateerd aan hun perceptie over het cybergedrag van deze vrienden, dan aan het daadwerkelijke gedrag. Dit suggereert dat jongeren de neiging hebben om hun cybergedrag aan te passen aan hoe zij denken dat hun vrienden zich gedragen en niet aan hoe hun vrienden zich daadwerkelijk gedragen. Het kan ook betekenen dat jongeren denken dat hun vrienden meer op hen lijken dan daadwerkelijk het geval is.

Andere risicofactoren voor pure cyberdelicten en ‘reguliere’ delicten online

Uit het onderzoek kwamen ook verschillen naar voren tussen de twee hoofdcategorieën van cybercriminaliteit. Het plegen van pure cyberdelicten hangt vooral samen met individuele kenmerken, waaronder een hoog niveau van ICT-kennis en computerverslaving. Het online uitvoeren van delicten die ook offline mogelijk zijn, hangt meer samen met sociale omgevingskenmerken zoals een zwakke band met school en veel alleen thuis zijn. Deze delicten lijken daarmee wat betreft risicofactoren meer op traditionele offline delicten.

ICT-vaardigheden positief inzetten

Het lijkt erop dat scholen hun leerlingen zouden kunnen stimuleren om hun ICT-vaardigheden op een positieve manier in te zetten, bijvoorbeeld door les te geven over de grens tussen ‘goed’ en ‘slecht’ cybergedrag. Daarnaast hebben scholen een belangrijke rol in het tijdig opvangen van signalen dat leerlingen zich bezighouden met negatief cybergedrag. Dit onderzoek laat ook zien dat het zinvol kan zijn om bij de preventie van cybercrime te focussen op risicogroepen zoals jongeren die ICT-onderwijs volgen. Bij pure cyberdelicten kunnen interventies vooral gericht zijn op individuele risicofactoren zoals een computerverslaving. Voor andere online delicten kan het ook helpen om sociale omgevingsfactoren aan te pakken, bijvoorbeeld door de band met school te versterken en thuis meer toezicht te houden.

De volledige analyse van het onderzoek kunt u hier onder bekijken of downloaden.

NL Samenvatting Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People NSCR VU 2022 1
PDF – 1,5 MB 481 downloads
Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People NSCR VU 2022 1
PDF – 3,1 MB 510 downloads
Understanding Cybercriminal Behaviour Among Young People
PDF – 1,4 MB 738 downloads

Bron: nscr.nl | Weulen Kranenbarg, M., Van der Toolen, Y. & Weerman, F.

Meer info over cybercrime 

Bekijk alle vormen en begrippen

 

Meer rapporten bekijken of downloaden

 

Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.

Meer actueel cybercrime nieuws

Supply chain domino, $280 miljoen DeFi diefstal en AI als cyberwapen

De gevolgen van supply chain aanvallen worden steeds groter. Het AI platform Mercor verliest 4 terabyte aan data nadat een kwaadaardig Python pakket duizenden bedrijven trof. Starbucks ziet 10 gigabyte aan firmware en broncode lekken. En zelfs Anthropic lekt per ongeluk de broncode van hun AI tool Claude Code via een fout op NPM. Ondertussen stelen hackers gelinkt aan Noord-Korea $280 miljoen van een DeFi platform, geeft ShinyHunters Cisco een ultieme deadline, en maakt AI het voor criminelen mogelijk om ook kleine organisaties te targeten met business email compromise. In Nederland debatteert de Tweede Kamer over nazorgplicht voor datalekslachtoffers, terwijl in Belgie een stad zich vrijwillig laat hacken voor televisie.

Lees meer »

Drie NL datalekken, Noord-Korea hackt Axios en AI vindt kwetsbaarheden

Op een dag melden drie Nederlandse organisaties een datalek, van vakantiegangers tot voetbalsupporters en gemeentebestanden. Noord-Koreaanse hackers blijken achter de aanval op het populaire JavaScript pakket Axios te zitten dat wekelijks 100 miljoen keer wordt gedownload. Ondertussen zetten criminelen gekaapte computers in als anonimiseringsnetwerk en misbruiken ze vertrouwde Windows tools om antivirussoftware uit te schakelen. En AI modellen ontdekken actief onbekende kwetsbaarheden in veelgebruikte software, wat fundamentele vragen oproept over de toekomst van beveiligingsonderzoek.

Lees meer »

TeamPCP vergiftigt alles, Telegram zero-day en FBI gehackt

De supply chain campagne van TeamPCP breidt zich razendsnel uit en heeft inmiddels vijf grote softwareprojecten vergiftigd in anderhalve week. Een kritieke zero-day in Telegram maakt het mogelijk om apparaten over te nemen door simpelweg een sticker te ontvangen. De Iraanse hackersgroep Handala hackte de persoonlijke e-mail van de directeur van de FBI Kash Patel, en de Europese Commissie bevestigde een inbraak waarbij honderden gigabytes aan data zijn buitgemaakt.

Lees meer »

NB411: Ajax gehackt, ministerie onder vuur en supply chain aanvallen escaleren

Deze week werd duidelijk hoe breed het dreigingslandschap inmiddels reikt. Bij Ajax werden de gegevens van 300.000 fans buitgemaakt en konden seizoenkaarten worden overgenomen, terwijl het Ministerie van Financiën een cyberaanval op beleidssystemen bevestigde. De groep TeamPCP escaleerde hun campagne door achtereenvolgens de Trivy vulnerability scanner en het LiteLLM pakket te compromitteren, waarmee miljoenen ontwikkelaars werden geraakt. Vier grote botnets met samen 3 miljoen geïnfecteerde apparaten werden ontmanteld door het Amerikaanse ministerie van Justitie. De DarkSword exploitkit voor iPhones verscheen openbaar op GitHub en voice phishing steeg naar de op een na grootste aanvalsvector. Dichter bij huis verloor een verkoper uit Nijkerk ruim 12.000 euro na een neplink via Marktplaats, de politie zoekt de verdachte. Lees alle details in de vier artikelen van deze week.

Lees meer »

Verkoper verliest 12.000 euro na Marktplaats hack

Een 47-jarige man uit Nijkerk werd in september 2025 slachtoffer van een geraffineerde hack via Marktplaats. Een oplichter deed zich voor als geïnteresseerde koper, stuurde een neplink voor een zogenaamde ophaalservice en plunderde vervolgens de bankrekening van het slachtoffer. In totaal werd ruim 12.000 euro gestolen. De politie zoekt de man die met de gestolen bankgegevens pinde in Dordrecht.

Lees meer »

Ajax gehackt, politie doelwit en iPhone exploits op straat

Nederland werd deze week hard geraakt. Bij AFC Ajax kregen aanvallers toegang tot gegevens van meer dan 300.000 fans, konden 42.000 seizoenkaarten stelen of deactiveren en stadionverboden inzien of opheffen. De politie meldde zelf getroffen te zijn door een phishingaanval. Ondertussen liggen exploits voor iPhones openbaar op GitHub en escaleren aanvallen op de software supply chain in hoog tempo.

Lees meer »

Ministerie gehackt, TeamPCP escaleert en voice phishing stijgt

Het Nederlandse Ministerie van Financien bevestigt een cyberaanval waarbij onbevoegden toegang kregen tot beleidssystemen, de hackersgroep TeamPCP breidt zijn supply chain campagne uit naar Docker, GitHub en het populaire Python pakket LiteLLM en uit het jaarlijkse rapport van Mandiant blijkt dat voice phishing inmiddels de op een na grootste aanvalsvector is. Het journaal bestrijkt het nieuws van 23 en 24 maart 2026.

Lees meer »

Trivy scanner gehackt, botnets ontmanteld en Chrome omzeild

De populaire Trivy scanner is gecompromitteerd in een supply chain aanval die leidde tot een zelfverspreidende worm in npm pakketten, het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft vier botnets ontmanteld die verantwoordelijk waren voor recordbrekende DDoS aanvallen en de infostealer VoidStealer blijkt Chrome beveiliging te omzeilen met een nieuwe debugger truc. Het journaal bestrijkt het nieuws van 20 tot en met 22 maart 2026.

Lees meer »

NB410: Cisco firewalls maximale score en gemeente Epe verliest 600.000 bestanden

Deze week domineerden kritieke kwetsbaarheden en geavanceerde aanvalstechnieken het dreigingslandschap. Een kwetsbaarheid in Cisco firewalls kreeg de maximale dreigingsscore van 10.0 en wordt actief misbruikt voor ransomware, terwijl twee onafhankelijke aanvallen op de toeleveringsketen ontwikkelomgevingen troffen. De aanvalstechniek ClickFix vestigde zich als dominant wapen na een dataroof bij de gemeente Epe waarbij 600.000 bestanden werden gestolen. Een autonome AI agent hackte consultancygigant McKinsey in twee uur en de Europese Unie legde sancties op aan bedrijven achter cyberaanvallen op lidstaten. Dichter bij huis werd een vrouw van 77 in Gilze beroofd door een nepagent en leerden brugklasleerlingen in Breda via het Cyberrijbewijs hoe ze zichzelf online beschermen. Lees alle details in de vijf artikelen van deze week.

Lees meer »

Cisco lek gebruikt voor ransomware en aanval op ontwikkelaars

Een kwetsbaarheid in Cisco firewalls krijgt de maximale dreigingsscore van 10.0 en wordt actief misbruikt voor ransomware, twee onafhankelijke supply chain aanvallen richten zich op ontwikkelomgevingen en een tweede iOS exploit kit in een maand maakt gebruik van drie zero days. Het journaal bestrijkt het nieuws van 18 tot en met 19 maart 2026.

Lees meer »

Nepagent steelt sieraden bij vrouw van 77 in Gilze

Een vrouw van 77 jaar uit de regio Gilze werd in het najaar van 2025 slachtoffer van bankhelpdeskfraude en een nepagent. Eerst haalde een oplichter haar over om meer dan duizend euro over te maken. Daarna kwamen haar sieraden in handen van een man die zich voordeed als politieagent. De politie zoekt getuigen en tips.

Lees meer »

ClickFix treft gemeente Epe, AI hackt McKinsey, EU sancties

De aanvalstechniek ClickFix vestigt zich als het dominante wapen van cybercriminelen na een grootschalige dataroof bij de gemeente Epe, een autonome AI agent hackt consultancygigant McKinsey in twee uur en de Europese Unie legt sancties op aan Chinese en Iraanse bedrijven achter cyberaanvallen op lidstaten. Het journaal bestrijkt het nieuws van 16 tot en met 17 maart 2026.

Lees meer »