Een groot deel van de Nederlandse jongeren die ICT-onderwijs volgen, maakt zich wel eens schuldig aan cybercrime. Dit blijkt uit onderzoek van de VU en het NSCR. Toch blijkt het niet zo makkelijk om onderscheid te maken tussen jongeren die ´goede´ en ´slechte´ dingen doen met computers en ICT. Veel jongeren die online de wet overtreden, gebruiken hun ICT-vaardigheden tegelijkertijd om anderen te helpen of zich maatschappelijk in te zetten. Dit betekent dat jonge daders van online delicten kunnen worden gestimuleerd om hun vaardigheden positief in te zetten.
Kenmerken jongeren die zich schuldig maken aan cybercrime
Tot nu toe was er nog weinig bekend over de kenmerken van jongeren die zich schuldig maken aan verschillende vormen van cybercriminaliteit. Zo was niet duidelijk in hoeverre individuele eigenschappen doorslaggevend zijn of dat ook kenmerken van de sociale omgeving een rol spelen. Het rapport Understanding cybercriminal behaviour among young people is gebaseerd op vragenlijstgegevens uit een grote steekproef van 892 jongeren tussen de 15 en 25 jaar, die ICT-gerelateerd onderwijs volgen in het vo, mbo en hbo. Uniek aan dit onderzoek is onder andere dat het sociale netwerk van schoolvrienden uitgebreid in kaart is gebracht, waardoor de rol van criminele vrienden goed kan worden onderzocht.
Ruim helft van jongeren die ICT-onderwijs volgen pleegt online delict
Iets meer dan de helft van de ondervraagde jongeren met ICT-onderwijs had recent een online delict gepleegd. Dat gold voor zowel ´pure´ cyberdelicten – delicten die alleen online mogelijk zijn zoals hacking – als voor online delicten die ook offline mogelijk zijn zoals fraude. Veel voorkomende eenvoudige online delicten waren: hacking door het raden van wachtwoorden, het kopiëren/stelen van bestanden en online pesten of bangmakerij. Maar ook meer geavanceerde cyberdelicten kwamen regelmatig voor, zoals hacking via technische applicaties of exploits, online fraude en websites veranderen. Bij de onderzochte groep kwamen online delicten zelfs vaker voor dan reguliere offline vormen van criminaliteit zoals diefstal, vernieling of geweld.
Online wel of niet overtreden van regels niet zo zwart-wit als het lijkt
Uit het onderzoek bleek een verrassende samenhang tussen positief en negatief cybergedrag. Jongeren die online delicten plegen zetten hun ICT-vaardigheden ook in om anderen te helpen of maatschappelijke betrokken te zijn. Ze helpen bijvoorbeeld anderen met ICT-problemen of het ontwerpen van digitale media, melden digitale kwetsbaarheden of zijn actief op online platforms over ICT-onderwerpen. Deze jongeren vinden online dus zowel positieve als negatieve uitdagingen en het wel of niet overtreden van regels online is voor hen dus niet zo zwart-wit.
Rol van vrienden bij cybergedrag
Het onzichtbare karakter van cybercriminaliteit zorgt ervoor dat ongeveer de helft van de leerlingen niet op de hoogte was van de cyberdelicten van schoolvrienden. Vooral voor pure cyberdelicten vonden zij dit lastig in te schatten. Hun eigen gedrag was dan ook sterker gerelateerd aan hun perceptie over het cybergedrag van deze vrienden, dan aan het daadwerkelijke gedrag. Dit suggereert dat jongeren de neiging hebben om hun cybergedrag aan te passen aan hoe zij denken dat hun vrienden zich gedragen en niet aan hoe hun vrienden zich daadwerkelijk gedragen. Het kan ook betekenen dat jongeren denken dat hun vrienden meer op hen lijken dan daadwerkelijk het geval is.
Andere risicofactoren voor pure cyberdelicten en ‘reguliere’ delicten online
Uit het onderzoek kwamen ook verschillen naar voren tussen de twee hoofdcategorieën van cybercriminaliteit. Het plegen van pure cyberdelicten hangt vooral samen met individuele kenmerken, waaronder een hoog niveau van ICT-kennis en computerverslaving. Het online uitvoeren van delicten die ook offline mogelijk zijn, hangt meer samen met sociale omgevingskenmerken zoals een zwakke band met school en veel alleen thuis zijn. Deze delicten lijken daarmee wat betreft risicofactoren meer op traditionele offline delicten.
ICT-vaardigheden positief inzetten
Het lijkt erop dat scholen hun leerlingen zouden kunnen stimuleren om hun ICT-vaardigheden op een positieve manier in te zetten, bijvoorbeeld door les te geven over de grens tussen ‘goed’ en ‘slecht’ cybergedrag. Daarnaast hebben scholen een belangrijke rol in het tijdig opvangen van signalen dat leerlingen zich bezighouden met negatief cybergedrag. Dit onderzoek laat ook zien dat het zinvol kan zijn om bij de preventie van cybercrime te focussen op risicogroepen zoals jongeren die ICT-onderwijs volgen. Bij pure cyberdelicten kunnen interventies vooral gericht zijn op individuele risicofactoren zoals een computerverslaving. Voor andere online delicten kan het ook helpen om sociale omgevingsfactoren aan te pakken, bijvoorbeeld door de band met school te versterken en thuis meer toezicht te houden.
De volledige analyse van het onderzoek kunt u hier onder bekijken of downloaden.
Bron: nscr.nl | Weulen Kranenbarg, M., Van der Toolen, Y. & Weerman, F.
Bekijk alle vormen en begrippen
Meer rapporten bekijken of downloaden
Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.
Meer actueel cybercrime nieuws
Odido massaclaim, Vercel via AI tool en Kentico direct actief misbruikt
Maandag en dinsdag brachten twee tempoverhogingen in het Nederlandse en Belgische dreigingsbeeld. Consumers United in Court startte maandag een collectieve rechtszaak tegen Odido waarin de meldplicht en de bewaartermijn van miljoenen gegevens centraal staan, diezelfde dag dook een dataset met 400.000 Bol.com klantrecords op hackfora op. Dinsdag maakte Vercel openbaar dat een AI-presentatietool op één medewerkersapparaat het startpunt was van een complete Google Workspace overname, losgeldeis twee miljoen dollar via de ShinyHunters-persona. CCB Belgium en CISA KEV zetten tegelijkertijd drie CVE's in het rood waarvan JetBrains TeamCity een EPSS van 92 procent scoort, Kentico Xperience een CVSS van 9.8 kent en PaperCut NG/MF als ransomwarevector bekend staat. Kaspersky analyseerde de voorheen ongedocumenteerde Lotus wiper die medio december 2025 Venezolaanse energie- en nutsbedrijven trof, en de Franse identiteitsdocumenten-instantie ANTS bevestigde een datalek waarbij een dreigingsactor op hackfora claimt tot negentien miljoen records te bezitten. BeyondTrust publiceerde het dertiende Microsoft Vulnerabilities Report waarin de kritieke kwetsbaarheden in 2025 verdubbelden ondanks een daling in totaal aantal. De Noord-Koreaanse actor UNC1069 en Kaspersky's analyse van FakeWallet in de Chinese Apple App Store onderstrepen dat cryptocurrency en Web3 professionals een hoofddoel blijven.
ChipSoft bevestigt diefstal, Belgische gemeenten onder druk en EU leeftijdsapp gekraakt
Het weekend bracht een lawine aan incidenten. ChipSoft bevestigde vrijdag 18 april 2026 via een update op de eigen informatiepagina dat er bij de ransomware aanval toch medische patiëntgegevens zijn gestolen, eerdere berichten van de NOS blijken daarmee juist. De Waalse gemeente Anderlues werd op 19 april door ransomwaregroep TheGentlemen op de leaksite gezet, en gemeente Temse haalde zondag preventief alle online diensten offline in overleg met het Centre for Cybersecurity Belgium. Zimperium zLabs bracht vier nieuwe Android malwarefamilies in kaart die ruim 800 bank en crypto apps bestormen, waaronder RecruitRat via valse vacatures. De nieuwe Europese leeftijdsverificatie app, die minderjarigen moet beschermen tegen schadelijke online content, werd in minder dan twee minuten door security consultant Paul Moore omzeild. ShinyHunters stelde 2,1 miljoen Amtrak klantgegevens online via Have I Been Pwned, de Franse basketbalfederatie FFBB verloor 1,9 miljoen ledendata aan HexDex. Verder een kritieke remote code execution bug in protobuf.js met bijna 50 miljoen wekelijkse downloads, een publieke PoC voor FortiSandbox, drie actief misbruikte Windows zero days, en NIST die per 15 april stopt met het verrijken van lage prioriteit CVE's. Oekraïense hackers openden de gordijnen bij een besloten vergadering van het Russische ministerie van Industrie over droneproductie.
NB414: Basic-Fit en Booking gelekt, NIS2 officieel van start
Deze week bevestigde Booking.com een datalek met boekingsdetails van Nederlandse klanten en meldde Basic-Fit dat gegevens van ongeveer 200.000 Nederlandse leden mogelijk zijn buitgemaakt. In Den Haag stelden D66 en GroenLinks-PvdA Kamervragen over de ChipSoft ransomwareaanval die 70 procent van de Nederlandse ziekenhuizen raakt via één leverancier. België zette de NIS2 wet op 18 april in werking voor 2.410 essentiële entiteiten en Nederland volgde met de Cyberbeveiligingswet voor 8.000 organisaties onder NCSC-toezicht. Aanvallers misbruikten actief een kritieke Nginx UI kwetsbaarheid en richtten zich op AI-coding-agents via GitHub. Eerder die week verspreidde de CPU-Z tool van CPUID zes uur lang malware, werd de Marimo kwetsbaarheid binnen tien uur na openbaarmaking misbruikt en toonde de FBI dat gewiste Signal berichten te herstellen zijn via de iPhone notificatiedatabase. In het bibliotheekdossier duiken we in ShinyHunters, de groep achter Odido, Ticketmaster en de recente Amtrak en McGraw Hill lekken. En de politie vraagt uw hulp bij het herkennen van twee pinners na bankhelpdeskfraude in Erp en Eindhoven.
Pinners gezocht na bankhelpdeskfraude in Erp en Eindhoven
Een 74-jarige vrouw werd op 18 december 2025 slachtoffer van bankhelpdeskfraude. Een vrouw belde haar als nepbankmedewerker en zei dat haar bankpas geskimd was. Diezelfde avond stond een koerier aan de deur die haar bankpas, sieraden, telefoon en identiteitskaart meenam. De volgende dag werd er met de gestolen bankpas gepind in Erp en Eindhoven. De politie zoekt twee verdachten via Opsporing Verzocht.
NIS2 deadline, Nginx UI misbruikt en AI agents onder vuur
Twee drukke nieuwsdagen op rij. In België gaat op 18 april 2026 de NIS2 deadline voor essentiële entiteiten in, en in Nederland heeft de Tweede Kamer de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten aangenomen. Onderzoekers vonden een kritieke kwetsbaarheid in Nginx UI die zonder authenticatie volledige servertoegang geeft en actief wordt misbruikt, Cisco patchte een remote code execution lek in Identity Services Engine met CVSS 9.9 en Microsoft bracht tijdens Patch Tuesday 163 fixes uit waarvan acht kritiek. Aanvallers richten zich in de meest actuele campagne via prompt injection in GitHub pull requests op AI agents als Claude Code, Gemini en GitHub Copilot, en een nieuw vishing platform met de naam ATHR automatiseert telefonische fraude voor 4.000 dollar plus tien procent commissie. Verder bevestigde Cognizant een ransomware incident door Coinbasecartel, en veroordeelden Amerikaanse rechters twee Amerikanen tot 108 en 92 maanden cel voor het inzetten van Noord-Koreaanse IT werknemers bij meer dan honderd Amerikaanse bedrijven.
Booking en Basic-Fit gelekt, Kamervragen over ChipSoft
Twee grote datalekken raken deze week rechtstreeks honderdduizenden Nederlandse consumenten. Booking.com bevestigde dat onbevoegden boekingsdetails, namen, adressen en telefoonnummers hebben ingezien, en Basic-Fit meldde dat persoonsgegevens van ongeveer 200.000 Nederlandse leden mogelijk zijn buitgemaakt. In Den Haag stelden D66 en GroenLinks-PvdA Kamervragen over de hack bij ChipSoft en de afhankelijkheid van een enkele dominante leverancier in de zorg. Ondertussen ontdekte beveiligingsbedrijf Socket meer dan honderd malafide extensies in de Chrome Web Store die Google OAuth tokens stelen, en verdween er via de Apple App Store in enkele dagen 9,5 miljoen dollar aan cryptocurrency na een valse Ledger Live app. Microsoft bracht in de patchronde van april fixes uit voor 165 kwetsbaarheden, en Anthropic liet zien dat een nieuw taalmodel zelfstandig kritieke kwetsbaarheden in besturingssystemen en browsers kan vinden.
Supply chain aanvallen, Marimo gehackt en FBI leest Signal
Aanvallers misbruiken steeds vaker de vertrouwensrelaties tussen softwareleveranciers en cloudservices. De officiele website van CPUID verspreidde zes uur lang malware via de downloads van CPU-Z en HWMonitor, ShinyHunters stal authenticatietokens om via Anodot in Snowflake omgevingen te komen en de Lazarus Group registreerde legale Amerikaanse bedrijven als dekmantel voor malwarecampagnes. Ondertussen werd een kritieke kwetsbaarheid in het Python notebook platform Marimo binnen tien uur na openbaarmaking actief misbruikt. De FBI liet in een rechtszaak zien dat gewiste Signal berichten te herstellen zijn via de notificatiedatabase van een iPhone. En ransomwaregroepen breiden hun arsenaal uit met bijna negentig verschillende tools om beveiligingssoftware uit te schakelen.
NB413: ChipSoft ransomware treft ziekenhuizen, REvil baas ontmaskerd en twee Fortinet zerodays
Deze week werd Nederland opgeschrikt door een ransomware aanval op ChipSoft, de grootste leverancier van patiëntendossiers in Nederland. Elf ziekenhuizen haalden uit voorzorg hun portalen offline en de Autoriteit Persoonsgegevens ontving 23 meldingen. Ondertussen onthulde de Duitse BKA de identiteit van de beruchte REvil ransomware leider UNKN, ontmantelden de FBI en het VK een Russische spionagecampagne via gehackte routers en namen aanvallen op Kubernetes met 282 procent toe. Twee kritieke zerodays in FortiClient EMS werden binnen een week ontdekt en actief misbruikt en Noord-Koreaanse hackers stalen in 2025 al meer dan twee miljard dollar aan crypto. LinkedIn bleek stilletjes browserextensies van gebruikers te volgen en een bankhelpdeskfraudeur kreeg zeven jaar cel na het stelen van 900.000 euro. De politie zoekt daarnaast meer slachtoffers van verdachte Turpien. Lees alle details in de vier artikelen van deze week.
ChipSoft ransomware treft zorg, VENOM steelt executive logins en 7 jaar cel
Een ransomware aanval op EPD leverancier ChipSoft treft de hele Nederlandse zorg, elf ziekenhuizen halen hun portalen offline en de Tweede Kamer stelt vragen over de gevaarlijke afhankelijkheid van een handvol leveranciers. Cybercriminelen misbruiken echte Meta notificaties om meer dan veertigduizend phishing mails te versturen en het gesloten VENOM platform jaagt specifiek op CEO's en CFO's. Het updatesysteem van een populaire WordPress plugin wordt gekaapt voor een volledige supply chain aanval en onderzoekers ontdekken dat het CLAUDE.md bestand van AI assistent Claude Code misbruikt kan worden voor SQL injectie. In de rechtbank krijgt een 24 jarige man uit Delfzijl zeven jaar cel voor het stelen van 900.000 euro via bankhelpdeskfraude.
Politie zoekt extra slachtoffers van verdachte Turpien
De politie roept slachtoffers van een man uit Spijkenisse op om zich te melden. De verdachte zou onder de naam Turpien op Snapchat tientallen meisjes hebben afgeperst. Inmiddels zit hij vast, maar door de hoeveelheid beeldmateriaal die bij hem werd aangetroffen, vermoedt de politie dat er nog meer slachtoffers zijn die nog niet bekend zijn.
APT28 kaapt routers, Kubernetes onder vuur en BKA ontmaskert REvil baas
Bron: Cybercrimeinfo, ondezoeksteam
Twee FortiClient zerodays, Noord-Korea's miljardenbusiness en LinkedIn als spion
Twee kritieke kwetsbaarheden in FortiClient EMS in één week, beide actief misbruikt als zeroday. Noord-Korea blijkt in 2025 voor meer dan twee miljard dollar aan crypto gestolen te hebben en hackt de populaire Axios library via een nep Teams update. Device code phishing neemt 37 keer toe door nieuwe phishing kits. En onderzoekers ontdekken dat LinkedIn meer dan 6.000 browserextensies scant van gebruikers.