Nederlandse burgers, bedrijven en overheidsdiensten liepen in 2021 voortdurend het risico om getroffen te worden door cyberaanvallen. Landen als China en Rusland spelen daarin een belangrijke rol. Deze digitale dreiging vraagt om vergaande samenwerking met nationale en internationale partners. Om de goede inlichtingenpositie te houden zijn (technische) middelen nodig. Dat schrijft de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in de nieuwste editie van het jaarverslag.
Cyberaanvallen en spionagepraktijken statelijke actoren
De veiligheidsdienst waarschuwt al jaren voor cyberaanvallen en spionagepraktijken van statelijke actoren met agressieve doeleinden. Deze digitale dreiging was vorig jaar onverminderd groot. De Nederlandse overheid en bedrijven en organisaties uit de vitale sector liepen een grotere kans om gehackt te worden. China en Rusland liepen daarin voorop, gevolgd door Noord-Korea en Iran.
Dit zijn landen met grote, offensieve cyberprogramma’s. Zij staan erom bekend duizenden hackers in te zetten om Westerse landen te bespioneren, hoogwaardige kennis te stelen of om sabotage te plegen.
De capaciteit van deze statelijke actoren is vrijwel onbegrensd en ze treden veelal op zonder restricties. Mochten ze onverhoopt betrapt worden, dan ontkennen ze iedere betrokkenheid en beschuldigen ze Westerse landen van een ‘heksenjacht’. Of ze noemen het nepnieuws. Dat is momenteel de strategie die Rusland volgt in de oorlog in Oekraïne.
Statelijke actoren vinden ieder jaar nieuwe mogelijkheden om cyberaanvallen uit te voeren. Hackers zoeken naarstig naar kwetsbaarheden in de computersystemen en netwerken van hun doelwitten. Apps en andere toepassingen die aan het internet gekoppeld zijn, worden steeds populairder. Anders gezegd, de aanvalsoppervlak van hackers neemt steeds verder toe.
Veel vaker gebruik zero day exploits
De AIVD zegt dat staatshackers afgelopen jaar veel vaker gebruikmaakten van zero day exploits. Dat zijn kwetsbaarheden in softwareprogramma’s die niet bekend zijn bij de ontwikkelaar en andere partijen, maar alleen bij kwaadwillende hackers. De veiligheidsdienst wijst op het gevaar hiervan: “Tegen onbekende kwetsbaarheden is beveiliging per definitie ontoereikend”. Daarom is het belangrijk dat organisaties beveiligingsupdates uitvoeren zodra die beschikbaar zijn.
Spionage doeleinden
De meeste cyberaanvallen worden uitgevoerd voor spionagedoeleinden. Zo wist een Iraanse inlichtingendienst vorig jaar toegang te krijgen tot meerdere netwerken van een internationale organisatie. Of en hoeveel data daarbij zijn buitgemaakt, is onbekend.
Kennisrijke bedrijven en instellingen in Nederland zijn eveneens gewild bij statelijke actoren. Afgelopen jaar probeerden staatshackers unieke kennis en innovaties uit ons land te stelen. Dat doen ze om economisch voordeel te behalen ten opzichte van andere landen, maar ook om ons land (indirect) te benadelen.
Sabotage doeleinden
De AIVD noemt sabotage “het grootste digitale risico” voor de Nederlandse samenleving. “Er is internationaal een digitale wapenwedloop gaande en er komen steeds nieuwe technieken die grote ontregeling in andere landen mogelijk maken. De kans dat zulke middelen worden ingezet is klein. Maar als het gebeurt, zijn de gevolgen ingrijpend.”
Sommige ransomware-aanvallen hadden vorig jaar dermate grote maatschappelijke gevolgen dat ze een bedreiging vormden voor de nationale veiligheid. De aanval op de Universiteit van Amsterdam(UvA) en VDL Nedcar noemt de veiligheidsdienst als voorbeeld.
Nederlandse digitale infrastructuur
Om deze cyberaanvallen uit te voeren, maken buitenlandse staatshackers vaak gebruik van de digitale infrastructuur in ons land. Dat komt omdat onze servers van goede kwaliteit zijn, en de internetverbindingen snel en betrouwbaar zijn. Zo werd er eind februari een botnet vanuit de Noord-Hollandse plaats Wormer aangestuurd om Oekraïense websites plat te leggen. Toen de eigenaar die de server verhuurde daar lucht van kreeg, haalde hij de server direct offline.
Samenwerking cruciaal
Om echt een vuist te vormen tegen cyberaanvallen en andere digitale dreigingen, is samenwerking cruciaal. Door samenwerkingsverbanden aan te gaan, kan informatie efficiënter uitgewisseld worden. Tevens kunnen de deelnemende partijen sneller, beter en gecoördineerd reageren bij cyberincidenten en -dreigingen.
Volgens de AIVD konden vorig jaar ruim 200 digitale veiligheidsincidenten bij de overheid en in de vitale sector “beter worden geduid” door “doeltreffende informatie-uitwisseling”.
Wetgeving
Tot slot laat de AIVD er geen misverstand over bestaan dat ze blij is met de Tijdelijke wet die het kabinet begin deze maand in het leven riep. Daarin staat dat veiligheidsdiensten hun bevoegdheden voor onderzoeksopdrachtgerichte interceptie (OOG-I) en hackbevoegdheid makkelijker mogen inzetten. De focus ligt niet langer op toetsing vooraf, maar op bindend toezicht tijdens en na afloop van de inzet van een specifieke bevoegdheid.
"Bij aanvallen wisselen statelijke actoren vaak en veel van infrastructuur om te verhullen waar de aanval vandaan komt. De AIVD moet om toestemming vragen om hackers op die nieuwe infrastructuur te volgen. Dat kan tijdsintensief zijn omdat zo’n verzoek grondig moet worden onderbouwd. Kwaadwillende hackers kunnen uit beeld verdwijnen als de AIVD niet tijdig genoeg toestemming krijgt om ook via nieuwe infrastructuur het spoor te kunnen volgen tot de bron.”
De nieuwe Tijdelijke wet geeft de AIVD meer slagkracht in het cyberdomein. Zo kan de veiligheidsdienst sneller en assertiever reageren op cyberaanvallen. Deze wet vervalt over vier jaar. De volledige analyse van het onderzoek kunt u hier onder bekijken of downloaden.
Bron: aivd.nl, vpngids.nl
Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met Cybercrimeinfo.
Meer actueel nieuws
Supply chain domino, $280 miljoen DeFi diefstal en AI als cyberwapen
De gevolgen van supply chain aanvallen worden steeds groter. Het AI platform Mercor verliest 4 terabyte aan data nadat een kwaadaardig Python pakket duizenden bedrijven trof. Starbucks ziet 10 gigabyte aan firmware en broncode lekken. En zelfs Anthropic lekt per ongeluk de broncode van hun AI tool Claude Code via een fout op NPM. Ondertussen stelen hackers gelinkt aan Noord-Korea $280 miljoen van een DeFi platform, geeft ShinyHunters Cisco een ultieme deadline, en maakt AI het voor criminelen mogelijk om ook kleine organisaties te targeten met business email compromise. In Nederland debatteert de Tweede Kamer over nazorgplicht voor datalekslachtoffers, terwijl in Belgie een stad zich vrijwillig laat hacken voor televisie.
Drie NL datalekken, Noord-Korea hackt Axios en AI vindt kwetsbaarheden
Op een dag melden drie Nederlandse organisaties een datalek, van vakantiegangers tot voetbalsupporters en gemeentebestanden. Noord-Koreaanse hackers blijken achter de aanval op het populaire JavaScript pakket Axios te zitten dat wekelijks 100 miljoen keer wordt gedownload. Ondertussen zetten criminelen gekaapte computers in als anonimiseringsnetwerk en misbruiken ze vertrouwde Windows tools om antivirussoftware uit te schakelen. En AI modellen ontdekken actief onbekende kwetsbaarheden in veelgebruikte software, wat fundamentele vragen oproept over de toekomst van beveiligingsonderzoek.
TeamPCP vergiftigt alles, Telegram zero-day en FBI gehackt
De supply chain campagne van TeamPCP breidt zich razendsnel uit en heeft inmiddels vijf grote softwareprojecten vergiftigd in anderhalve week. Een kritieke zero-day in Telegram maakt het mogelijk om apparaten over te nemen door simpelweg een sticker te ontvangen. De Iraanse hackersgroep Handala hackte de persoonlijke e-mail van de directeur van de FBI Kash Patel, en de Europese Commissie bevestigde een inbraak waarbij honderden gigabytes aan data zijn buitgemaakt.
NB411: Ajax gehackt, ministerie onder vuur en supply chain aanvallen escaleren
Deze week werd duidelijk hoe breed het dreigingslandschap inmiddels reikt. Bij Ajax werden de gegevens van 300.000 fans buitgemaakt en konden seizoenkaarten worden overgenomen, terwijl het Ministerie van Financiën een cyberaanval op beleidssystemen bevestigde. De groep TeamPCP escaleerde hun campagne door achtereenvolgens de Trivy vulnerability scanner en het LiteLLM pakket te compromitteren, waarmee miljoenen ontwikkelaars werden geraakt. Vier grote botnets met samen 3 miljoen geïnfecteerde apparaten werden ontmanteld door het Amerikaanse ministerie van Justitie. De DarkSword exploitkit voor iPhones verscheen openbaar op GitHub en voice phishing steeg naar de op een na grootste aanvalsvector. Dichter bij huis verloor een verkoper uit Nijkerk ruim 12.000 euro na een neplink via Marktplaats, de politie zoekt de verdachte. Lees alle details in de vier artikelen van deze week.
Verkoper verliest 12.000 euro na Marktplaats hack
Een 47-jarige man uit Nijkerk werd in september 2025 slachtoffer van een geraffineerde hack via Marktplaats. Een oplichter deed zich voor als geïnteresseerde koper, stuurde een neplink voor een zogenaamde ophaalservice en plunderde vervolgens de bankrekening van het slachtoffer. In totaal werd ruim 12.000 euro gestolen. De politie zoekt de man die met de gestolen bankgegevens pinde in Dordrecht.
Ajax gehackt, politie doelwit en iPhone exploits op straat
Nederland werd deze week hard geraakt. Bij AFC Ajax kregen aanvallers toegang tot gegevens van meer dan 300.000 fans, konden 42.000 seizoenkaarten stelen of deactiveren en stadionverboden inzien of opheffen. De politie meldde zelf getroffen te zijn door een phishingaanval. Ondertussen liggen exploits voor iPhones openbaar op GitHub en escaleren aanvallen op de software supply chain in hoog tempo.
Ministerie gehackt, TeamPCP escaleert en voice phishing stijgt
Het Nederlandse Ministerie van Financien bevestigt een cyberaanval waarbij onbevoegden toegang kregen tot beleidssystemen, de hackersgroep TeamPCP breidt zijn supply chain campagne uit naar Docker, GitHub en het populaire Python pakket LiteLLM en uit het jaarlijkse rapport van Mandiant blijkt dat voice phishing inmiddels de op een na grootste aanvalsvector is. Het journaal bestrijkt het nieuws van 23 en 24 maart 2026.
Trivy scanner gehackt, botnets ontmanteld en Chrome omzeild
De populaire Trivy scanner is gecompromitteerd in een supply chain aanval die leidde tot een zelfverspreidende worm in npm pakketten, het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft vier botnets ontmanteld die verantwoordelijk waren voor recordbrekende DDoS aanvallen en de infostealer VoidStealer blijkt Chrome beveiliging te omzeilen met een nieuwe debugger truc. Het journaal bestrijkt het nieuws van 20 tot en met 22 maart 2026.
NB410: Cisco firewalls maximale score en gemeente Epe verliest 600.000 bestanden
Deze week domineerden kritieke kwetsbaarheden en geavanceerde aanvalstechnieken het dreigingslandschap. Een kwetsbaarheid in Cisco firewalls kreeg de maximale dreigingsscore van 10.0 en wordt actief misbruikt voor ransomware, terwijl twee onafhankelijke aanvallen op de toeleveringsketen ontwikkelomgevingen troffen. De aanvalstechniek ClickFix vestigde zich als dominant wapen na een dataroof bij de gemeente Epe waarbij 600.000 bestanden werden gestolen. Een autonome AI agent hackte consultancygigant McKinsey in twee uur en de Europese Unie legde sancties op aan bedrijven achter cyberaanvallen op lidstaten. Dichter bij huis werd een vrouw van 77 in Gilze beroofd door een nepagent en leerden brugklasleerlingen in Breda via het Cyberrijbewijs hoe ze zichzelf online beschermen. Lees alle details in de vijf artikelen van deze week.
Cisco lek gebruikt voor ransomware en aanval op ontwikkelaars
Een kwetsbaarheid in Cisco firewalls krijgt de maximale dreigingsscore van 10.0 en wordt actief misbruikt voor ransomware, twee onafhankelijke supply chain aanvallen richten zich op ontwikkelomgevingen en een tweede iOS exploit kit in een maand maakt gebruik van drie zero days. Het journaal bestrijkt het nieuws van 18 tot en met 19 maart 2026.
Nepagent steelt sieraden bij vrouw van 77 in Gilze
Een vrouw van 77 jaar uit de regio Gilze werd in het najaar van 2025 slachtoffer van bankhelpdeskfraude en een nepagent. Eerst haalde een oplichter haar over om meer dan duizend euro over te maken. Daarna kwamen haar sieraden in handen van een man die zich voordeed als politieagent. De politie zoekt getuigen en tips.
ClickFix treft gemeente Epe, AI hackt McKinsey, EU sancties
De aanvalstechniek ClickFix vestigt zich als het dominante wapen van cybercriminelen na een grootschalige dataroof bij de gemeente Epe, een autonome AI agent hackt consultancygigant McKinsey in twee uur en de Europese Unie legt sancties op aan Chinese en Iraanse bedrijven achter cyberaanvallen op lidstaten. Het journaal bestrijkt het nieuws van 16 tot en met 17 maart 2026.