De Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma besloot afgelopen vrijdag een 17-jarige jongen die ervan wordt verdacht dat hij op sociale media opriep tot rellen (digitaal opruiing) in Utrecht een online gebiedsverbod op te leggen, maar is dit juridisch wel houdbaar en wenselijk?
Offline gebiedsverbod
Het offline gebiedsverbod kennen we: dat betekent dat je van de overheid niet op een bepaalde locatie mag zijn. Doe je dit toch, dan hangen er geldboetes en andere straffen boven het hoofd. Hetzelfde geldt voor een online gebiedsverbod, al heeft dat niet zozeer te maken met een fysieke locatie, maar met de hele online omgeving.
Het onderstaande is een prachtig voorbeeld voor de rechtspraak om dit in de toekomst vaker toe te passen. zo beschermen we de samenleving en onze collega's! #innovatieve #rechtspraak #online
— Geert-Jan Staal (@StaalGJ) November 27, 2021
https://t.co/zU9cXeV7sr
Online gebiedsverbod
Een zeventienjarige die via WhatsApp berichten verspreidde waarin hij mensen opriep om rellen te starten in Utrecht, heeft zo’n online gebiedsverbod gekregen. Hij mag niet alleen in WhatsApp geen opruiende berichten meer sturen, hij mag het ook niet op de rest van het internet. Doet hij dat toch wel? Dan kost dat hem 2.500 euro. De gemeente Utrecht wil de bron van de wanorde graag gericht aanpakken en denkt dat dat zo lukt.
Het online gebiedsverbod is vrij nieuw en kan worden opgelegd door burgemeesters. Zij zijn namelijk verantwoordelijk voor het voorkomen van openbare-ordeverstoringen. In eerste instantie kozen burgemeesters er vaak voor om van tevoren bij de organisator aan te geven dat het niet oké was wat iemand van plan was en dreigde de gemeente met straffen. Dit bleek een succesvolle interventie, maar zeker in het licht van coronamaatregelen en de felle oproer die hieruit voorkomt, kiezen gemeenten er nu dus ook voor om een online gebiedsverbod op te leggen.
Het betekent in het geval van de Utrecht-rellen dat de jongeman nog wel WhatsApp mag gebruiken en de rest van het internet en apps, maar zodra hij dit inzet om mensen te beïnvloeden om te gaan rellen, krijgt hij die boete van 2.500 euro. Een logische keuze, zo’n algeheel online gebiedsverbod: kies je er immers voor om hem WhatsApp te verbieden, dan zou hij op Telegram verder kunnen gaan met zijn door de gemeente ongewenste gedrag.
Eerste keer
Het is de eerste keer dat burgemeester Dijksma een dergelijk online gebiedsverbod oplegt. "We zien steeds vaker online oproepen die leiden tot wanordelijkheden en rellen. Met deze gerichte interventie pakken we dit gedrag bij de bron aan", zo stelt ze.
Maar volgens advocaat Boumanjal is de maatregel 'creatief' maar juridisch niet houdbaar. "Burgemeester Dijksma gaat over de openbare orde binnen haar eigen stad", laat hij tegenover het AD weten. "Maar zo’n online verbod gaat heel ver en haar jurisdictie te buiten, als je het mij vraagt. Zeker als meetelt dat je verworven grondrechten en vrijheden aan banden gaat leggen, terwijl er nog geen rechterlijke uitspraak is en de uitlatingen via het reguliere strafrecht zijn aan te pakken."
Ook heeft de advocaat vragen over hoe de gemeente het online gebiedsverbod handhaaft. "Wordt zijn ip-adres in de gaten gehouden, of wordt er gekeken op welke websites deze jongen komt? Welke platformen hij gebruikt? Dat lijkt me al snel in strijd met de privacyregels die er zijn." De gemeente laat daarop weten dat het gedrag van de jongen binnen de kaders van de wet in de gaten wordt gehouden.
Schadeclaim tot gevolg
Het kan ook veel verder gaan, zo ondervonden de makers van de game Roblox. Hierin zat YouTuber Ruben Sim juist online enorm te rellen. Denk aan racistische uitspraken, online pesterij, foto’s van Hitler en seksuele intimidatie, allemaal binnen een gameplatform waarop veel kinderen actief zijn. Het evenement Roblox Developers Conference moest zelfs stilgelegd worden door de vele dreigementen die de man online stuurde.
Love the particle effects, but the powerful, soothing tone is what really brings this together. https://t.co/qi6lLxEYh4
— Roblox (@Roblox) November 24, 2021
De politie moest eraan te pas komen en uiteindelijk heeft het grote invloed gehad op het gevoel van veiligheid van de mensen die bijdroegen aan de conferentie. Roblox klaagt Ruben Sim nu aan voor een bedrag van 1,6 miljoen dollar, omdat deze man het het leven van veel Roblox-spelers en -makers zo zuur maakt. Er is nog geen uitspraak gedaan, maar het wil wel zeggen dat online uitspraken niet minder zwaar worden aangerekend als de dingen die je offline zegt.
Online voelt anders
Hoewel voor veel mensen de online wereld soms als een ander gebied voelt, is het toch echt deel van het echte leven en wordt wangedrag dus ook echt berecht. Aan de andere kant is juist dat online leven zo groot dat zo’n online gebiedsverbod moeilijk te controleren is. Op dit moment is het nog een in ontwikkeling zijnde manier voor de overheid om relschoppers in te perken, dus het kan er over een jaar zomaar anders uitzien. Hoe, dat zal waarschijnlijk samenhangen met hoe meetbaar iemands online gedrag nu werkelijk is.
Poll
Online gebiedsverbod moet vaker ingezet worden door burgemeesters
Bron: anoniem, twitter.com, ad.nl, security.nl, dutchcowboys.nl
Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.
Meer nieuws
Kifid kantelt aansprakelijkheid bij bankhelpdeskfraude, Kanters Lieshout gehackt en AI coderingstools blijven dominant risico
De woensdag en donderdag van 29 en 30 april 2026 leverden drie ontwikkelingen op die de afgelopen weken in een ander licht stellen. Het Kifid heeft de drempel voor "grof nalatig" bij bankhelpdeskfraude fors hoger gelegd, banken zijn voortaan vaker zelf aansprakelijk en moeten in beginsel het volledige niet toegestane bedrag terugbetalen, terwijl Belgische politiezones Minos, Rupel en Hekla infoavonden organiseren tegen een aanhoudende stijging van meldingen. Cybercrimeinfo verifieerde een tip over de overgenomen website van waterspecialist Kanters Lieshout, waar een opportunistische actor 0,1 bitcoin afpersing eist via Twitter contact, een ander profiel dan de gevestigde ransomwaregroepen die NL en BE de afgelopen weken raakten. En na de eerdere PocketOS-database-vernietiging in S02E51 zijn er nu vier nieuwe AI tool incidenten op een week tijd, Cursor met een onopgeloste extensiekwetsbaarheid (CursorJacking, CVSS 8.2), Jerry's Store dat zelf 345.000 creditcards openbaarde via een AI vibecoding fout, een gepatchte Gemini CLI met CVSS 10.0 score, en staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie) die formeel waarschuwt tegen autonome AI assistenten zoals OpenClaw op systemen met persoonsgegevens. Daarnaast breidde de Mini Shai-Hulud campagne van TeamPCP uit van vier SAP CAP npm pakketten naar PyTorch Lightning op PyPI plus intercom-client en intercom-php op Packagist, vier ecosystemen tegelijk binnen 36 uur.
Gezocht: koerier na bankhelpdeskfraude in Veenendaal en Almere
Een vrouw uit Veenendaal werd op 27 februari 2026 slachtoffer van bankhelpdeskfraude. Een nepbankmedewerker belde haar op, waarna een koerier aan de deur kwam en haar gouden ringen, gouden kettingen, contant geld en bankpas meenam. Met de buitgemaakte pinpas werd vervolgens gepind in winkels en bij geldmaten in Veenendaal en Almere. In totaal werd ruim 5.500 euro afhandig gemaakt. De politie zoekt de verdachte koerier.
Apt73 raakt twee Belgische organisaties, ChipSoft claimt data vernietigd en LiteLLM actief misbruikt
De maandag en dinsdag van 27 en 28 april 2026 leverden drie ontwikkelingen op die de discussie van de afgelopen weken doortrekken. De ransomwaregroep Apt73 plaatste op een dag twee Belgische organisaties op het lekplatform, een Oost-Vlaams staalbedrijf en een Waalse zorggroep met meerdere ziekenhuizen. ChipSoft meldde dat de eerder deze maand gestolen patiëntengegevens niet zijn gepubliceerd en volgens eigen onderzoek zijn vernietigd, een claim die volledig leunt op de mededeling van de aanvaller. En de open source LLM proxy LiteLLM wordt sinds ongeveer 36 uur na publieke disclosure actief misbruikt om API sleutels van OpenAI, Anthropic en Bedrock te stelen. Daarnaast bevestigde Vimeo een datalek via het analyseplatform Anodot, lekte LAPSUS$ 96 GB Checkmarx data ook via clearnet portals en werden tientallen Visual Studio Code extensies op Open VSX besmet met de GlassWorm credential stealer. Drie supply chain aanvallen op een week tijd, plus een data lek bij AI trainingsbedrijf Mercor van 4 TB stemopnamen gekoppeld aan paspoorten van 40.000 contractors.
ShinyHunters bij ADT en Udemy, DigiD blijft bij Solvinity en Palantir bij de Marechaussee
Het weekend van 24 tot en met 26 april 2026 leverde drie ontwikkelingen op die de discussie van eerdere weken doortrekken. ShinyHunters publiceerde binnen 24 uur twee grote slachtoffers, ADT en Udemy, beide via vishing tegen een SSO-account. Het kabinet besloot daarnaast om DigiD bij Solvinity te houden, ondanks Kamerverzet en een aangekondigde Amerikaanse overname. En WOO stukken openbaarden dat de Koninklijke Marechaussee jarenlang gebruik maakte van Palantir, terwijl de minister dat in een Kamerantwoord ontkende. Daarnaast staan in Nederland en België 3.793 Zimbra servers ongepatcht, voegde CISA vier actief misbruikte CVE's toe aan de Known Exploited Vulnerabilities catalogus en publiceerde Silverfort een privilege escalation in Microsoft Entra Agent ID die inmiddels is gepatcht.
ChipSoft ransomware, Rituals 41 miljoen en FIRESTARTER
Woensdag en donderdag brachten drie onwelkome waarheden voor Nederlandse en Belgische organisaties. Een Nederlandse zorgsoftware-leverancier onderhandelt met een ransomwaregroep over 100 GB aan patiëntdata, een bekend Nederlands cosmeticamerk verliest persoonsgegevens van 41 miljoen leden wereldwijd, en CISA onthult dat aanvallers via nieuwe FIRESTARTER-malware persistente toegang behouden tot Cisco-firewalls, ook nadat organisaties keurig patchen. Daarnaast waarschuwden de MIVD en NCSC-UK voor Chinese cyberoperaties, nadert de CISA KEV-deadline van 28 april voor SharePoint, Defender en beide Cisco ASA-CVE's, en openbaarde Socket een supply chain-aanval op de Checkmarx KICS Docker-images die CI/CD-pijplijnen wereldwijd raakt.
Odido massaclaim, Vercel via AI tool en Kentico direct actief misbruikt
Maandag en dinsdag brachten twee tempoverhogingen in het Nederlandse en Belgische dreigingsbeeld. Consumers United in Court startte maandag een collectieve rechtszaak tegen Odido waarin de meldplicht en de bewaartermijn van miljoenen gegevens centraal staan, diezelfde dag dook een dataset met 400.000 Bol.com klantrecords op hackfora op. Dinsdag maakte Vercel openbaar dat een AI-presentatietool op één medewerkersapparaat het startpunt was van een complete Google Workspace overname, losgeldeis twee miljoen dollar via de ShinyHunters-persona. CCB Belgium en CISA KEV zetten tegelijkertijd drie CVE's in het rood waarvan JetBrains TeamCity een EPSS van 92 procent scoort, Kentico Xperience een CVSS van 9.8 kent en PaperCut NG/MF als ransomwarevector bekend staat. Kaspersky analyseerde de voorheen ongedocumenteerde Lotus wiper die medio december 2025 Venezolaanse energie- en nutsbedrijven trof, en de Franse identiteitsdocumenten-instantie ANTS bevestigde een datalek waarbij een dreigingsactor op hackfora claimt tot negentien miljoen records te bezitten. BeyondTrust publiceerde het dertiende Microsoft Vulnerabilities Report waarin de kritieke kwetsbaarheden in 2025 verdubbelden ondanks een daling in totaal aantal. De Noord-Koreaanse actor UNC1069 en Kaspersky's analyse van FakeWallet in de Chinese Apple App Store onderstrepen dat cryptocurrency en Web3 professionals een hoofddoel blijven.
ChipSoft bevestigt diefstal, Belgische gemeenten onder druk en EU leeftijdsapp gekraakt
Het weekend bracht een lawine aan incidenten. ChipSoft bevestigde vrijdag 18 april 2026 via een update op de eigen informatiepagina dat er bij de ransomware aanval toch medische patiëntgegevens zijn gestolen, eerdere berichten van de NOS blijken daarmee juist. De Waalse gemeente Anderlues werd op 19 april door ransomwaregroep TheGentlemen op de leaksite gezet, en gemeente Temse haalde zondag preventief alle online diensten offline in overleg met het Centre for Cybersecurity Belgium. Zimperium zLabs bracht vier nieuwe Android malwarefamilies in kaart die ruim 800 bank en crypto apps bestormen, waaronder RecruitRat via valse vacatures. De nieuwe Europese leeftijdsverificatie app, die minderjarigen moet beschermen tegen schadelijke online content, werd in minder dan twee minuten door security consultant Paul Moore omzeild. ShinyHunters stelde 2,1 miljoen Amtrak klantgegevens online via Have I Been Pwned, de Franse basketbalfederatie FFBB verloor 1,9 miljoen ledendata aan HexDex. Verder een kritieke remote code execution bug in protobuf.js met bijna 50 miljoen wekelijkse downloads, een publieke PoC voor FortiSandbox, drie actief misbruikte Windows zero days, en NIST die per 15 april stopt met het verrijken van lage prioriteit CVE's. Oekraïense hackers openden de gordijnen bij een besloten vergadering van het Russische ministerie van Industrie over droneproductie.
NB414: Basic-Fit en Booking gelekt, NIS2 officieel van start
Deze week bevestigde Booking.com een datalek met boekingsdetails van Nederlandse klanten en meldde Basic-Fit dat gegevens van ongeveer 200.000 Nederlandse leden mogelijk zijn buitgemaakt. In Den Haag stelden D66 en GroenLinks-PvdA Kamervragen over de ChipSoft ransomwareaanval die 70 procent van de Nederlandse ziekenhuizen raakt via één leverancier. België zette de NIS2 wet op 18 april in werking voor 2.410 essentiële entiteiten en Nederland volgde met de Cyberbeveiligingswet voor 8.000 organisaties onder NCSC-toezicht. Aanvallers misbruikten actief een kritieke Nginx UI kwetsbaarheid en richtten zich op AI-coding-agents via GitHub. Eerder die week verspreidde de CPU-Z tool van CPUID zes uur lang malware, werd de Marimo kwetsbaarheid binnen tien uur na openbaarmaking misbruikt en toonde de FBI dat gewiste Signal berichten te herstellen zijn via de iPhone notificatiedatabase. In het bibliotheekdossier duiken we in ShinyHunters, de groep achter Odido, Ticketmaster en de recente Amtrak en McGraw Hill lekken. En de politie vraagt uw hulp bij het herkennen van twee pinners na bankhelpdeskfraude in Erp en Eindhoven.
Pinners gezocht na bankhelpdeskfraude in Erp en Eindhoven
Een 74-jarige vrouw werd op 18 december 2025 slachtoffer van bankhelpdeskfraude. Een vrouw belde haar als nepbankmedewerker en zei dat haar bankpas geskimd was. Diezelfde avond stond een koerier aan de deur die haar bankpas, sieraden, telefoon en identiteitskaart meenam. De volgende dag werd er met de gestolen bankpas gepind in Erp en Eindhoven. De politie zoekt twee verdachten via Opsporing Verzocht.
NIS2 deadline, Nginx UI misbruikt en AI agents onder vuur
Twee drukke nieuwsdagen op rij. In België gaat op 18 april 2026 de NIS2 deadline voor essentiële entiteiten in, en in Nederland heeft de Tweede Kamer de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten aangenomen. Onderzoekers vonden een kritieke kwetsbaarheid in Nginx UI die zonder authenticatie volledige servertoegang geeft en actief wordt misbruikt, Cisco patchte een remote code execution lek in Identity Services Engine met CVSS 9.9 en Microsoft bracht tijdens Patch Tuesday 163 fixes uit waarvan acht kritiek. Aanvallers richten zich in de meest actuele campagne via prompt injection in GitHub pull requests op AI agents als Claude Code, Gemini en GitHub Copilot, en een nieuw vishing platform met de naam ATHR automatiseert telefonische fraude voor 4.000 dollar plus tien procent commissie. Verder bevestigde Cognizant een ransomware incident door Coinbasecartel, en veroordeelden Amerikaanse rechters twee Amerikanen tot 108 en 92 maanden cel voor het inzetten van Noord-Koreaanse IT werknemers bij meer dan honderd Amerikaanse bedrijven.
Booking en Basic-Fit gelekt, Kamervragen over ChipSoft
Twee grote datalekken raken deze week rechtstreeks honderdduizenden Nederlandse consumenten. Booking.com bevestigde dat onbevoegden boekingsdetails, namen, adressen en telefoonnummers hebben ingezien, en Basic-Fit meldde dat persoonsgegevens van ongeveer 200.000 Nederlandse leden mogelijk zijn buitgemaakt. In Den Haag stelden D66 en GroenLinks-PvdA Kamervragen over de hack bij ChipSoft en de afhankelijkheid van een enkele dominante leverancier in de zorg. Ondertussen ontdekte beveiligingsbedrijf Socket meer dan honderd malafide extensies in de Chrome Web Store die Google OAuth tokens stelen, en verdween er via de Apple App Store in enkele dagen 9,5 miljoen dollar aan cryptocurrency na een valse Ledger Live app. Microsoft bracht in de patchronde van april fixes uit voor 165 kwetsbaarheden, en Anthropic liet zien dat een nieuw taalmodel zelfstandig kritieke kwetsbaarheden in besturingssystemen en browsers kan vinden.
Supply chain aanvallen, Marimo gehackt en FBI leest Signal
Aanvallers misbruiken steeds vaker de vertrouwensrelaties tussen softwareleveranciers en cloudservices. De officiele website van CPUID verspreidde zes uur lang malware via de downloads van CPU-Z en HWMonitor, ShinyHunters stal authenticatietokens om via Anodot in Snowflake omgevingen te komen en de Lazarus Group registreerde legale Amerikaanse bedrijven als dekmantel voor malwarecampagnes. Ondertussen werd een kritieke kwetsbaarheid in het Python notebook platform Marimo binnen tien uur na openbaarmaking actief misbruikt. De FBI liet in een rechtszaak zien dat gewiste Signal berichten te herstellen zijn via de notificatiedatabase van een iPhone. En ransomwaregroepen breiden hun arsenaal uit met bijna negentig verschillende tools om beveiligingssoftware uit te schakelen.