De Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma besloot afgelopen vrijdag een 17-jarige jongen die ervan wordt verdacht dat hij op sociale media opriep tot rellen (digitaal opruiing) in Utrecht een online gebiedsverbod op te leggen, maar is dit juridisch wel houdbaar en wenselijk?

Offline gebiedsverbod

Het offline gebiedsverbod kennen we: dat betekent dat je van de overheid niet op een bepaalde locatie mag zijn. Doe je dit toch, dan hangen er geldboetes en andere straffen boven het hoofd. Hetzelfde geldt voor een online gebiedsverbod, al heeft dat niet zozeer te maken met een fysieke locatie, maar met de hele online omgeving.

Het onderstaande is een prachtig voorbeeld voor de rechtspraak om dit in de toekomst vaker toe te passen. zo beschermen we de samenleving en onze collega's! #innovatieve #rechtspraak #online
https://t.co/zU9cXeV7sr
— Geert-Jan Staal (@StaalGJ) November 27, 2021

Online gebiedsverbod

Een zeventienjarige die via WhatsApp berichten verspreidde waarin hij mensen opriep om rellen te starten in Utrecht, heeft zo’n online gebiedsverbod gekregen. Hij mag niet alleen in WhatsApp geen opruiende berichten meer sturen, hij mag het ook niet op de rest van het internet. Doet hij dat toch wel? Dan kost dat hem 2.500 euro. De gemeente Utrecht wil de bron van de wanorde graag gericht aanpakken en denkt dat dat zo lukt.

Het online gebiedsverbod is vrij nieuw en kan worden opgelegd door burgemeesters. Zij zijn namelijk verantwoordelijk voor het voorkomen van openbare-ordeverstoringen. In eerste instantie kozen burgemeesters er vaak voor om van tevoren bij de organisator aan te geven dat het niet oké was wat iemand van plan was en dreigde de gemeente met straffen. Dit bleek een succesvolle interventie, maar zeker in het licht van coronamaatregelen en de felle oproer die hieruit voorkomt, kiezen gemeenten er nu dus ook voor om een online gebiedsverbod op te leggen.

Het betekent in het geval van de Utrecht-rellen dat de jongeman nog wel WhatsApp mag gebruiken en de rest van het internet en apps, maar zodra hij dit inzet om mensen te beïnvloeden om te gaan rellen, krijgt hij die boete van 2.500 euro. Een logische keuze, zo’n algeheel online gebiedsverbod: kies je er immers voor om hem WhatsApp te verbieden, dan zou hij op Telegram verder kunnen gaan met zijn door de gemeente ongewenste gedrag.

Eerste keer

Het is de eerste keer dat burgemeester Dijksma een dergelijk online gebiedsverbod oplegt. "We zien steeds vaker online oproepen die leiden tot wanordelijkheden en rellen. Met deze gerichte interventie pakken we dit gedrag bij de bron aan", zo stelt ze.

Maar volgens advocaat Boumanjal is de maatregel 'creatief' maar juridisch niet houdbaar. "Burgemeester Dijksma gaat over de openbare orde binnen haar eigen stad", laat hij tegenover het AD weten. "Maar zo’n online verbod gaat heel ver en haar jurisdictie te buiten, als je het mij vraagt. Zeker als meetelt dat je verworven grondrechten en vrijheden aan banden gaat leggen, terwijl er nog geen rechterlijke uitspraak is en de uitlatingen via het reguliere strafrecht zijn aan te pakken."

Ook heeft de advocaat vragen over hoe de gemeente het online gebiedsverbod handhaaft. "Wordt zijn ip-adres in de gaten gehouden, of wordt er gekeken op welke websites deze jongen komt? Welke platformen hij gebruikt? Dat lijkt me al snel in strijd met de privacyregels die er zijn." De gemeente laat daarop weten dat het gedrag van de jongen binnen de kaders van de wet in de gaten wordt gehouden.

Schadeclaim tot gevolg

Het kan ook veel verder gaan, zo ondervonden de makers van de game Roblox. Hierin zat YouTuber Ruben Sim juist online enorm te rellen. Denk aan racistische uitspraken, online pesterij, foto’s van Hitler en seksuele intimidatie, allemaal binnen een gameplatform waarop veel kinderen actief zijn. Het evenement Roblox Developers Conference moest zelfs stilgelegd worden door de vele dreigementen die de man online stuurde.

Love the particle effects, but the powerful, soothing tone is what really brings this together. https://t.co/qi6lLxEYh4
— Roblox (@Roblox) November 24, 2021

De politie moest eraan te pas komen en uiteindelijk heeft het grote invloed gehad op het gevoel van veiligheid van de mensen die bijdroegen aan de conferentie. Roblox klaagt Ruben Sim nu aan voor een bedrag van 1,6 miljoen dollar, omdat deze man het het leven van veel Roblox-spelers en -makers zo zuur maakt. Er is nog geen uitspraak gedaan, maar het wil wel zeggen dat online uitspraken niet minder zwaar worden aangerekend als de dingen die je offline zegt.

Online voelt anders

Hoewel voor veel mensen de online wereld soms als een ander gebied voelt, is het toch echt deel van het echte leven en wordt wangedrag dus ook echt berecht. Aan de andere kant is juist dat online leven zo groot dat zo’n online gebiedsverbod moeilijk te controleren is. Op dit moment is het nog een in ontwikkeling zijnde manier voor de overheid om relschoppers in te perken, dus het kan er over een jaar zomaar anders uitzien. Hoe, dat zal waarschijnlijk samenhangen met hoe meetbaar iemands online gedrag nu werkelijk is.

Poll

Online gebiedsverbod moet vaker ingezet worden door burgemeesters

Bron: anoniem, twitter.com, ad.nl, security.nl, dutchcowboys.nl

Wat is digitale opruiing 》

Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.

Meer nieuws

Supply chain aanvallen, Marimo gehackt en FBI leest Signal

Aanvallers misbruiken steeds vaker de vertrouwensrelaties tussen softwareleveranciers en cloudservices. De officiele website van CPUID verspreidde zes uur lang malware via de downloads van CPU-Z en HWMonitor, ShinyHunters stal authenticatietokens om via Anodot in Snowflake omgevingen te komen en de Lazarus Group registreerde legale Amerikaanse bedrijven als dekmantel voor malwarecampagnes. Ondertussen werd een kritieke kwetsbaarheid in het Python notebook platform Marimo binnen tien uur na openbaarmaking actief misbruikt. De FBI liet in een rechtszaak zien dat gewiste Signal berichten te herstellen zijn via de notificatiedatabase van een iPhone. En ransomwaregroepen breiden hun arsenaal uit met bijna negentig verschillende tools om beveiligingssoftware uit te schakelen.

Lees meer »

NB413: ChipSoft ransomware treft ziekenhuizen, REvil baas ontmaskerd en twee Fortinet zerodays

Deze week werd Nederland opgeschrikt door een ransomware aanval op ChipSoft, de grootste leverancier van patiëntendossiers in Nederland. Elf ziekenhuizen haalden uit voorzorg hun portalen offline en de Autoriteit Persoonsgegevens ontving 23 meldingen. Ondertussen onthulde de Duitse BKA de identiteit van de beruchte REvil ransomware leider UNKN, ontmantelden de FBI en het VK een Russische spionagecampagne via gehackte routers en namen aanvallen op Kubernetes met 282 procent toe. Twee kritieke zerodays in FortiClient EMS werden binnen een week ontdekt en actief misbruikt en Noord-Koreaanse hackers stalen in 2025 al meer dan twee miljard dollar aan crypto. LinkedIn bleek stilletjes browserextensies van gebruikers te volgen en een bankhelpdeskfraudeur kreeg zeven jaar cel na het stelen van 900.000 euro. De politie zoekt daarnaast meer slachtoffers van verdachte Turpien. Lees alle details in de vier artikelen van deze week.

Lees meer »

ChipSoft ransomware treft zorg, VENOM steelt executive logins en 7 jaar cel

Een ransomware aanval op EPD leverancier ChipSoft treft de hele Nederlandse zorg, elf ziekenhuizen halen hun portalen offline en de Tweede Kamer stelt vragen over de gevaarlijke afhankelijkheid van een handvol leveranciers. Cybercriminelen misbruiken echte Meta notificaties om meer dan veertigduizend phishing mails te versturen en het gesloten VENOM platform jaagt specifiek op CEO's en CFO's. Het updatesysteem van een populaire WordPress plugin wordt gekaapt voor een volledige supply chain aanval en onderzoekers ontdekken dat het CLAUDE.md bestand van AI assistent Claude Code misbruikt kan worden voor SQL injectie. In de rechtbank krijgt een 24 jarige man uit Delfzijl zeven jaar cel voor het stelen van 900.000 euro via bankhelpdeskfraude.

Lees meer »

Politie zoekt extra slachtoffers van verdachte Turpien

De politie roept slachtoffers van een man uit Spijkenisse op om zich te melden. De verdachte zou onder de naam Turpien op Snapchat tientallen meisjes hebben afgeperst. Inmiddels zit hij vast, maar door de hoeveelheid beeldmateriaal die bij hem werd aangetroffen, vermoedt de politie dat er nog meer slachtoffers zijn die nog niet bekend zijn.

Lees meer »

APT28 kaapt routers, Kubernetes onder vuur en BKA ontmaskert REvil baas

Bron: Cybercrimeinfo, ondezoeksteam

Lees meer »

Twee FortiClient zerodays, Noord-Korea's miljardenbusiness en LinkedIn als spion

Twee kritieke kwetsbaarheden in FortiClient EMS in één week, beide actief misbruikt als zeroday. Noord-Korea blijkt in 2025 voor meer dan twee miljard dollar aan crypto gestolen te hebben en hackt de populaire Axios library via een nep Teams update. Device code phishing neemt 37 keer toe door nieuwe phishing kits. En onderzoekers ontdekken dat LinkedIn meer dan 6.000 browserextensies scant van gebruikers.

Lees meer »

NB412: Supply chain onder vuur, $280 miljoen DeFi diefstal en AI als cyberwapen

Deze week stond in het teken van supply chain aanvallen die steeds verder escaleren. TeamPCP vergiftigde de populaire Trivy scanner en compromitteerde de Europese Commissie via een trojaniseerd open source pakket, waarbij 350 GB aan interne data werd buitgemaakt. Noord-Koreaanse hackers infiltreerden de Axios bibliotheek met meer dan 100 miljoen wekelijkse downloads en via een Telegram sticker kon een apparaat volledig worden overgenomen. Drie Nederlandse datalekken op één dag troffen Ajax, gemeente Epe en campingplatform Eurocamp, terwijl AI nu zelfstandig kwetsbaarheden ontdekt in populaire software. De groep achter de Drift Protocol hack stal $280 miljoen aan crypto en AI maakt phishing inmiddels 450% effectiever. Dichter bij huis werd een vrouw van in de tachtig in Tilburg drie dagen lang bewerkt door oplichters die haar bankpassen stalen. Lees alle details in de vier artikelen van deze week.

Lees meer »

Gezocht: pinners na bankhelpdeskfraude in Tilburg

Een vrouw van in de tachtig uit Tilburg is slachtoffer geworden van geraffineerde bankhelpdeskfraude. Drie dagen lang werd ze benaderd via mail, telefoon en aan de deur. Uiteindelijk werd er gepind met haar gestolen passen, eerst in Tilburg en daarna in Amsterdam. De politie zoekt twee verdachten en deelt camerabeelden.

Lees meer »

Supply chain domino, $280 miljoen DeFi diefstal en AI als cyberwapen

De gevolgen van supply chain aanvallen worden steeds groter. Het AI platform Mercor verliest 4 terabyte aan data nadat een kwaadaardig Python pakket duizenden bedrijven trof. Starbucks ziet 10 gigabyte aan firmware en broncode lekken. En zelfs Anthropic lekt per ongeluk de broncode van hun AI tool Claude Code via een fout op NPM. Ondertussen stelen hackers gelinkt aan Noord-Korea $280 miljoen van een DeFi platform, geeft ShinyHunters Cisco een ultieme deadline, en maakt AI het voor criminelen mogelijk om ook kleine organisaties te targeten met business email compromise. In Nederland debatteert de Tweede Kamer over nazorgplicht voor datalekslachtoffers, terwijl in Belgie een stad zich vrijwillig laat hacken voor televisie.

Lees meer »

Drie NL datalekken, Noord-Korea hackt Axios en AI vindt kwetsbaarheden

Op een dag melden drie Nederlandse organisaties een datalek, van vakantiegangers tot voetbalsupporters en gemeentebestanden. Noord-Koreaanse hackers blijken achter de aanval op het populaire JavaScript pakket Axios te zitten dat wekelijks 100 miljoen keer wordt gedownload. Ondertussen zetten criminelen gekaapte computers in als anonimiseringsnetwerk en misbruiken ze vertrouwde Windows tools om antivirussoftware uit te schakelen. En AI modellen ontdekken actief onbekende kwetsbaarheden in veelgebruikte software, wat fundamentele vragen oproept over de toekomst van beveiligingsonderzoek.

Lees meer »