S02E15
De afgelopen dagen werd het digitale landschap getekend door een verontrustende trend waarbij hackers zich niet langer beperken tot het versleutelen van data, maar overgaan tot directe intimidatie van individuen en gezinnen. Terwijl softwareleveranciers worstelen met complexe aanvallen op hun updateprocessen en ontwikkelomgevingen, zien we dat zowel criminele bendes als statelijke actoren misbruik maken van fundamentele vertrouwensrelaties in de toeleveringsketen om vitale infrastructuur en kwetsbare burgers te raken.
Ouders en zorgbehoevenden speelbal van gewetenloze criminelen
Een bijzonder agressieve ransomwaregroep heeft in België een ethische grens overschreden door de ouders van leerlingen van het Onze Lieve Vrouwinstituut Pulhof in Berchem (B) rechtstreeks af te persen. Nadat de schoolleiding weigerde in te gaan op een oorspronkelijke losgeldeis van vijftienduizend euro, benaderden de criminelen de ouders met het dreigement om 45 gigabyte aan gevoelige leerlingdossiers en personeelsgegevens te publiceren tenzij zij vijftig euro per kind betalen. In Nederland is ouderenzorgorganisatie De Wever in Tilburg getroffen door een datalek waarbij de privégegevens en burgerservicenummers van cliënten op vijftien locaties op straat kwamen te liggen, veroorzaakt door een lek bij een externe partner voor mondzorg. Ook op internationaal niveau zijn miljoenen consumenten gedupeerd; de Amerikaanse keten Panera Bread lekte de gegevens van ruim 5,1 miljoen klanten nadat een poging tot afpersing door de beruchte groep ShinyHunters mislukte. Daarnaast werden in het Zeeuwse Terneuzen diverse ouderen, waaronder een 83 jarige vrouw, slachtoffer van criminelen die zich voordeden als politieagenten om bankpassen en sieraden te ontfutselen.
Kritieke lekken in ontwikkelraamwerken en opslagsystemen vereisen directe actie
Software die wereldwijd door ontwikkelaars en bedrijven wordt gebruikt blijkt een populaire toegangspoort voor aanvallers. Gebruikers van het React Native framework moeten alert zijn op een kritieke kwetsbaarheid in de Metro server, geregistreerd als CVE-2025-11953 met een score van 9.8, waarmee ongeauthenticeerde aanvallers systemen volledig kunnen overnemen. Ook eigenaren van ASUSTOR netwerkopslagapparaten lopen ernstig gevaar door een lek in het ADM besturingssysteem met een score van 9.5, wat de deur wagenwijd openzet voor ransomware. Verder waarschuwt CISA voor actief misbruik van lekken in SolarWinds Serv-U en diverse VPN diensten, terwijl Docker gebruikers geconfronteerd worden met een veiligheidslek in de Ask Gordon AI integratie waardoor kwaadaardige code via images geïnjecteerd kan worden. Tevens is er een kritiek lek ontdekt in Odoo omgevingen op het besturingssysteem NixOS, waarbij aanvallers volledige toegang tot de databasemanager kunnen verkrijgen.
Hybride oorlogsvoering door fysiek geweld en autonome aanvalssystemen
De methoden van cybercriminelen verharden in rap tempo en verplaatsen zich steeds vaker naar de fysieke wereld. De groepering Scattered Lapsus ShinyHunters schuwt fysiek geweld niet en maakt zich schuldig aan swatting en het bedreigen van familieleden van leidinggevenden om betalingen af te dwingen. Naast deze menselijke dreiging is er een technologische verschuiving zichtbaar door de opkomst van autonome AI agenten zoals OpenClaw en Moltbook. Deze systemen kunnen zelfstandig cyberaanvallen uitvoeren en laterale bewegingen binnen netwerken maken zonder menselijke tussenkomst, wat leidt tot een explosieve groei van de criminele infrastructuur. Tegelijkertijd richten nieuwe malwarevarianten zoals Dynowiper zich puur op destructie door de Master Boot Record van systemen te vernietigen, terwijl in de Google Play Store een app met vijftigduizend downloads werd ontdekt die op de achtergrond 2FA codes steelt.
Hoge celstraffen en invallen tonen internationale daadkracht tegen cybermisdaad
Justitie in binnen- en buitenland boekt successen in de strijd tegen cybercriminaliteit en digitale spionage. In Frankrijk zijn de kantoren van X doorzocht in een onderzoek naar de verspreiding van deepfake pornografie via de AI tool Grok. De Poolse autoriteiten hebben een medewerker van het ministerie van Defensie gearresteerd op verdenking van spionage voor Rusland. In België heeft de rechtbank in Mechelen zware straffen uitgedeeld; twee broers kregen tien jaar cel voor een grootschalige phishingfraude waarbij ze 171.000 euro buitmaakten en zelfs vanuit het buitenland doorgingen met hun praktijken. Ook een gezin uit Mechelen wordt vervolgd voor het plunderen van bankrekeningen van tientallen slachtoffers via phishing. In Nederland eist het Openbaar Ministerie celstraffen tegen verdachten die tijdens de coronapandemie fraudeerden met vaccinatiebewijzen, waarbij het ondermijnen van overheidsbeleid zwaar wordt aangerekend.
Statelijke actoren viseren vitale infrastructuur via kantoorsuites en firewalls
De digitale oorlogsvoering neemt steeds geavanceerdere vormen aan waarbij vitale diensten het primaire doelwit zijn. Russische hackers richten hun pijlen op de kritieke infrastructuur van Denemarken en gebruiken geavanceerde phishing om toegang te krijgen. Onderzoekers hebben daarnaast vastgesteld dat de Chinese staatsactor Lotus Blossom maandenlang toegang had tot de hostinginfrastructuur van de populaire teksteditor Notepad++, waardoor zij de Chrysalis backdoor konden verspreiden via gemanipuleerde updates. In Oekraïne misbruikt de aan Rusland gelinkte groep APT28 een zeroday kwetsbaarheid in Microsoft Office, bekend als CVE-2026-21509, om overheidsinstanties te infiltreren. Daarnaast is de Poolse energiesector, waaronder wind- en zonneparken, doelwit geworden van aanvallen via FortiGate-firewalls, waarbij beheerdersaccounts werden overgenomen om de energieproductie te verstoren.
Maatschappelijke discussie over surveillance en digitale bescherming van jongeren
De balans tussen veiligheid en privacy blijft een heikel punt in het publieke debat. De Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland heeft massasurveillance als speerpunt benoemd en waarschuwt voor de inzet van AI en camera’s in de openbare ruimte, terwijl spoorbeheerder ProRail juist inzet op AI-camera’s en drones voor toezicht langs het spoor. Zowel Nederland als Spanje werken aan wetgeving om de minimumleeftijd voor sociale media te verhogen naar respectievelijk 15 en 16 jaar om jongeren te beschermen tegen schadelijke invloeden. Op het gebied van software introduceert Mozilla in Firefox 148 een 'killswitch' waarmee gebruikers alle AI-functies in één keer kunnen uitschakelen, evenals een functie om trackers met één klik te blokkeren. De Nederlandse overheid test ondertussen alternatieven voor videobeldiensten zoals Teams en Zoom om de digitale soevereiniteit te waarborgen, terwijl Europese privacytoezichthouders kritiek uiten op de versoepeling van AI-regels door de Europese Commissie.
Dit was het voor vandaag! Tot morgen! En als je het interessant vond, stuur het dan door naar je vrienden en collega’s.
Ontdek meer over cybercrime en het darkweb in onze uitgebreide bibliotheek. Voor een gestructureerd overzicht van relevante onderwerpen kun je terecht op onze onderwerpenpagina, waar je een alfabetisch gerangschikte lijst vindt.
Bron: Cybercrimeinfo, ondezoeksteam
Altijd op de hoogte
Ontvang het Cyber Journaal meerdere keren per week, doorgaans tussen 12:00 en 14:00 uur. Schrijf je in en ontvang het automatisch in je mailbox.
Door de drukte kan het soms iets langer duren voordat het inschrijfformulier wordt geladen.
Recente journalen
AI ontsnapt opnieuw uit het lab en waterbedrijven vallen uit
Dit is de eerste aflevering van seizoen 3, en meteen de eerste die een volle week beslaat. Die week begon met een bekentenis en eindigde met een tweede. Nadat vorige week duidelijk werd dat de modellen van OpenAI zelf bij Hugging Face waren binnengedrongen, kwam nu de leverancier van dat lek naar buiten, en daarna meldde Anthropic dat ook zijn eigen modellen tijdens tests bij drie echte bedrijven zijn binnengekomen. Wat lang een gedachtenexperiment was, staat nu in incidentrapporten.
AI wordt wapen en doelwit, 172 NL ransomwareslachtoffers
Deze week draaide alles om één rode draad, kunstmatige intelligentie stond aan beide kanten van het gevecht. Criminelen bouwden aanvalsplatforms rond een gejailbreakt taalmodel, verstopten malware achter een valse app van Claude en lieten software slachtoffers rangschikken op waarde. Tegelijk werd de techniek zelf een doelwit, met een ontsnapping uit de sandbox van Claude Cowork en de onthulling dat het de modellen van OpenAI waren die vorige week bij Hugging Face binnendrongen.
Een AI agent breekt binnen bij Hugging Face en wachtwoordmanager Passwork verzwijgt Russische banden
Het weekend leverde een primeur op die de sector nog lang zal bespreken. Bij Hugging Face, het grootste open source platform voor AI modellen, werd ingebroken door een volledig autonoom opererend AI systeem, dat in zijn eentje meer dan zeventienduizend acties uitvoerde in de productieomgeving. Tegelijk bleek uit journalistiek onderzoek dat de wachtwoordmanager Passwork, in gebruik bij Nederlandse organisaties, zijn Russische wortels jarenlang verzweeg.
Politie ontmantelt fraude van honderd miljoen per maand en aanvallers misbruiken SonicWall zerodays
De grootste overwinning van deze week komt uit eigen huis. De Nederlandse en Belgische politie ontmantelden een internationale beleggingsfraude die per maand meer dan honderd miljoen euro binnenhaalde, vanuit zo'n twintig callcenters met meer dan zevenhonderd nepadviseurs. Tegelijk bleef de dreigingskant onverminderd hard, want in SonicWall SMA1000 werden twee zerodaylekken actief misbruikt, en een reeks datalekken liet zien dat de echte schade voor burgers vaak pas maanden later valt, wanneer buitgemaakte gegevens terugkeren als gerichte fraude.
Rusland bespioneert Nederland via camera's en CitrixBleed 2 versnelt de ransomware
De rode draad van dit weekend loopt langs de rand van het netwerk, precies daar waar apparaten aan het internet hangen die niemand meer echt in de gaten houdt. De Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD maakten bekend dat Russische hackers slecht beveiligde camera's langs militaire routes hebben overgenomen om troepen- en wapentransporten te volgen. Tegelijk waarschuwde beveiligingsbedrijf Huntress dat aanvallers via de kwetsbaarheid CitrixBleed 2 binnen een uur van inbraak naar een volledige ransomware-aanval gaan, en rolde er opnieuw een golf actief misbruikte lekken binnen, van Adobe ColdFusion tot een router die de fabrikant niet meer onderhoudt.
AI-assistenten worden aanvalsoppervlak en de politie zoekt de stem achter de hack bij Odido
Deze week draait het cybernieuws om een ongemakkelijke waarheid, de hulpmiddelen die ontwikkelaars sneller en slimmer maken, zijn tegelijk een nieuw doelwit, een nieuw wapen en een bron van ruis geworden. Onderzoekers van Sophos, Wiz en de Universiteit van Tel Aviv lieten in korte tijd zien hoe AI-codeerassistenten zoals Claude Code, Cursor en GitHub Copilot langs beveiliging glippen of erdoor worden gekaapt. Tegelijk rolde er een golf actief misbruikte kwetsbaarheden binnen, van Django tot Windows Defender, en meldde de Autoriteit Persoonsgegevens dat accountovernames in een jaar tijd bijna verdrievoudigden.