De meeste mensen kennen de term 'informant' van politieseries of Netflix-films, maar wat houdt deze belangrijke rol nu precies in? In dit artikel passeren de motieven en dilemma’s van een informant de revue en worden de werkzaamheden van het 'Team Criminele Inlichtingen' (TCI) bekeken.
Restaurant langs snelweg
Na zorgvuldig overleg is er afgesproken in een restaurant langs de snelweg. Tussen de Duitse toeristen, lunchende vrachtwagenchauffeurs en zakenmensen neem je plaats aan een tafel met je contactpersoon, de zogenoemde runner. Nadat er koffie is besteld en de serveerster wegloopt, vindt de bewuste overdracht plaats.
Je schuift een USB-stick onder een servet over tafel naar de runner. Op die stick staat cruciale communicatie tussen cybercriminelen die zich bezighouden met ransomware die jij als beveiligingsonderzoeker hebt ontdekt. Een spannend, maar belangrijk moment dat er uiteindelijk voor kan zorgen dat de politie de cybercriminelen in kwestie opspoort en aanhoudt.
Publiek-private samenwerking
Binnen de Nationale Politie wordt door cybercrime teams en het Team High Tech Crime (THTC) hard gewerkt aan zowel opsporing als preventie van cybercriminaliteit.
Naast het opsporen van cybercriminelen zetten politie en justitie steeds meer in op het voorkomen en verstoren van cybercrime zoals ransomware, hacking, ddos en bulletproof hosting. Dit gebeurt onder andere samen met (internationale) overheidsdiensten zoals Europol, Interpol en de FBI.
Deze samenwerking werpt vruchten af: verdachten worden aangehouden en services offline gehaald. Bij de bestrijding en verstoring van cybercrime werkt de politie ook steeds meer samen met private partijen. Deze publiek-private samenwerking is van groot belang bij de aanpak van cybercrime. En ten slotte is er de belangrijke samenwerking met informanten.
Informant TCI
Er kunnen allerlei aanleidingen zijn voor iemand om informant te worden.
Stel, op een dag zie je dat er op je werk criminele activiteiten plaatsvinden. Trek je dan meteen aan de bel of bekijk je eerst de risico’s die een dergelijke melding met zich meebrengen? Je wilt jezelf, je familie en je baan uiteraard veiligstellen in zo’n situatie. Wat doe je dan, met wie kun je praten en waar kun je terecht? Het Team Criminele Inlichtingen kan in dergelijke situaties helpen.
Het TCI verzamelt informatie over ernstige misdrijven en doet dit samen met mensen die in het geheim informatie doorgeven aan de politie, oftewel informanten. Het inwinnen, analyseren en afgeschermd verstrekken van deze inlichtingen aan de recherche behoort tot de kernactiviteiten van het TCI.
Met behulp van informatie van informanten kunnen ernstige misdrijven worden voorkomen en/of verdachten van misdrijven worden opgespoord. Een goede zaak dus. Op het gebied van het bestrijden van cybercrime is het werken met informanten een belangrijk en waardevol middel.
Wanneer stap je naar het TCI?
Informant word je niet van de ene op de andere dag. De rol van informant is dan ook niet voor iedereen weggelegd. Er zijn echter situaties denkbaar die ertoe leiden dat mensen de rol van informant op zich nemen.
Stel, je bent onderdeel van een community waarin stap voor stap grenzen worden opgezocht, tot het moment dat er strafbare feiten worden gepleegd. Je voelt je thuis in deze community en wilt je contact met de mensen erin niet verliezen, maar wel de rotte appels stoppen.
Een ander voorbeeld: je werkt bij een hostingbedrijf en ziet dat een klant malafide dingen onderneemt. Je wilt de lopende business niet raken, maar wel deze klant een halt toe roepen. En stel je eens voor dat iemand in je familie of vriendenkring zich bezighoudt met strafbare feiten. Hij of zij schept op over het ddos-en van banken. Je wilt er actie tegen ondernemen, maar tegelijkertijd je sociale omgeving niet schaden.
Het kan voorkomen dat iemand besluit om geen melding te doen bij de politie omdat de uiteindelijke kosten-batenafweging negatief uitvalt. In zo'n geval kan het Team Criminele inlichtingen uitkomst bieden, waarbij de persoon in kwestie op een heimelijke manier informatie deelt als informant. Op deze manier kan hij of zij bijdragen aan de opsporing, zonder zelf gevaar te lopen.
Veiligheid en vertrouwen staan voorop
Wanneer met informanten wordt gesproken - al dan niet in een onopvallend wegrestaurant onder het genot van een kopje koffie - om inlichtingen over gepleegde of nog te plegen strafbare feiten in te winnen, gebeurt dat altijd met de grootst mogelijke zorg waarbij de veiligheid en afscherming van de informant centraal staan.
Een persoon kan op twee manieren informant voor het TCI worden. Een informant kan op eigen initiatief contact opnemen met het TCI via Team Nationale Inlichtingen, of een informant kan op initiatief van het TCI worden benaderd. Het gaat een stuk verder dan een kliklijn of Meld Misdaad Anoniem; er is altijd sprake van een dialoog en een contactmoment.
Na een intake en overeenstemming kan een persoon de rol van informant aannemen. De personen die vanuit het TCI in contact staan met een informant heten informantenrunners, ook wel runners. Een informant is voor de runner niet volledig anoniem omdat de runners contact leggen met de informant. De identiteit van een informant is bij de runners dus bekend, maar tegelijkertijd volledig afgeschermd. Buiten het gesprek met de informant gebruiken de runners nooit de naam van een informant maar wordt gewerkt met een nummer. Het TCI heeft een eigen fysiek beveiligde en afgeschermde werkomgeving en ook de IT-systemen staan op zich, los van de rest van het ecosysteem van de politie.
Informatie kan op verschillende manieren worden uitgewisseld. Het kan via een USB-stick zoals bovenaan beschreven, via een beschermd e-mailadres, via een dialoog (human intelligence) of via een combinatie van opties. Wanneer de informatie gecontroleerd - en waar mogelijk geverifieerd - is, wordt bepaald of hij relevant en bruikbaar genoeg is voor de recherche. Als dat het geval is, zal een proces-verbaal worden gemaakt, waarna een onderzoeksteam uiteindelijk de informatie ontvangt. Informatie van een informant zal alleen met een onderzoeksteam worden gedeeld als de informatie niet herleidbaar is naar de informant.
Waarom wordt iemand informant?
De reden waarom iemand besluit informant te worden, verschilt van persoon tot persoon. Veelal gaat het om een mix van motieven, zoals avontuurzin, ijdelheid, burgerplicht, vaderlandsliefde en (financieel) eigenbelang. In alle gevallen geldt dat de zorgvuldig gewogen informatie mogelijk kan bijdragen aan een veiligere maatschappij, het voorkomen van criminele activiteiten, het opsporen van verdachten en het aanhouden en vervolgen van cybercriminelen.
Stel dat een security-researcher die onderzoek doet bij toeval op informatie stuit over de communicatie tussen de actoren achter bijvoorbeeld REvil. Dergelijke informatie kan zeer waardevol zijn voor het strafrechtelijk onderzoek. De onderzoeker zou bang kunnen zijn om reputatieschade op te lopen als hij deze informatie met de politie deelt. Met behulp van het TCI komt de informatie afgeschermd toch bij de recherche terecht. Op deze manier draagt de onderzoeker bij aan mogelijke opsporing, zonder zelf gevaar te lopen.
Contact opnemen
Voel je je aangesproken door het artikel en heb je belangrijke informatie waarmee je een bijdrage kunt leveren aan de bestrijding van cybercrime? Neem dan contact op met de afdeling cybercrime van het TCI, via telefoonnummer 088-9647360. Spreek niet met anderen over jouw contact met het TCI.
Voor het onderzoek gebruiken we een Google-formulier omdat dit een prettige manier is om alle informatie te verzamelen. Dit is een keuze van Tweakers Partners. We vragen expliciet niet naar persoonlijke ervaringen of gegevens in dit formulier. De data die we verzamelen vanuit de ingevulde Google-formulieren gebruiken we uitsluitend voor het politie-onderzoek. De gegevens zijn alleen toegankelijk voor degene die dit formulier heeft aangemaakt, Tweakers in dit geval. De data in G Suite wordt gehost bij Google, maar wel specifiek in Europa.
Bron: politie.nl, tweakers.net
Meer nieuws
AI ontsnapt opnieuw uit het lab en waterbedrijven vallen uit
Dit is de eerste aflevering van seizoen 3, en meteen de eerste die een volle week beslaat. Die week begon met een bekentenis en eindigde met een tweede. Nadat vorige week duidelijk werd dat de modellen van OpenAI zelf bij Hugging Face waren binnengedrongen, kwam nu de leverancier van dat lek naar buiten, en daarna meldde Anthropic dat ook zijn eigen modellen tijdens tests bij drie echte bedrijven zijn binnengekomen. Wat lang een gedachtenexperiment was, staat nu in incidentrapporten.
Verdachte gezocht na phishing bij man uit Arnhem
De politie zoekt een man die na een phishingzaak in Arnhem 2.000 euro opnam bij een geldautomaat in Rotterdam. Van hem zijn duidelijke camerabeelden en een video vrijgegeven en de politie vraagt mensen die hem herkennen om zich te melden.
Cybercrimeinfo voor artikelen, Digiweerbaar voor aan de slag
Vanaf nu is de rolverdeling helder. Cybercrimeinfo is de plek waar je leest en begrijpt, met artikelen over actuele onderwerpen, verhalen uit het darkweb, antwoorden op jullie eigen vragen, elke week een gezochte cybercrimineel en op vrijdag het weekjournaal. Wil je vervolgens echt aan de slag met je eigen beveiliging, dan is de Cyber Dreigingsradar van Digiweerbaar daarvoor gebouwd.
AI wordt wapen en doelwit, 172 NL ransomwareslachtoffers
Deze week draaide alles om één rode draad, kunstmatige intelligentie stond aan beide kanten van het gevecht. Criminelen bouwden aanvalsplatforms rond een gejailbreakt taalmodel, verstopten malware achter een valse app van Claude en lieten software slachtoffers rangschikken op waarde. Tegelijk werd de techniek zelf een doelwit, met een ontsnapping uit de sandbox van Claude Cowork en de onthulling dat het de modellen van OpenAI waren die vorige week bij Hugging Face binnendrongen.
Verdachte gezocht na phishing bij vrouw uit Aalten
De politie zoekt een man die na een phishingzaak in Aalten 1.250 euro opnam bij een geldautomaat in Rotterdam. Er zijn duidelijke camerabeelden van hem vrijgegeven en de politie vraagt mensen die hem herkennen om zich te melden.
Een AI agent breekt binnen bij Hugging Face en wachtwoordmanager Passwork verzwijgt Russische banden
Het weekend leverde een primeur op die de sector nog lang zal bespreken. Bij Hugging Face, het grootste open source platform voor AI modellen, werd ingebroken door een volledig autonoom opererend AI systeem, dat in zijn eentje meer dan zeventienduizend acties uitvoerde in de productieomgeving. Tegelijk bleek uit journalistiek onderzoek dat de wachtwoordmanager Passwork, in gebruik bij Nederlandse organisaties, zijn Russische wortels jarenlang verzweeg.
Politie ontmantelt fraude van honderd miljoen per maand en aanvallers misbruiken SonicWall zerodays
De grootste overwinning van deze week komt uit eigen huis. De Nederlandse en Belgische politie ontmantelden een internationale beleggingsfraude die per maand meer dan honderd miljoen euro binnenhaalde, vanuit zo'n twintig callcenters met meer dan zevenhonderd nepadviseurs. Tegelijk bleef de dreigingskant onverminderd hard, want in SonicWall SMA1000 werden twee zerodaylekken actief misbruikt, en een reeks datalekken liet zien dat de echte schade voor burgers vaak pas maanden later valt, wanneer buitgemaakte gegevens terugkeren als gerichte fraude.
Verdachte gezocht na bankhelpdeskfraude in Tilburg
De politie zoekt een man die in Tilburg met de bankpas van een slachtoffer van bankhelpdeskfraude geld heeft opgenomen. De politie heeft een duidelijke foto van de verdachte vrijgegeven en vraagt iedereen die hem herkent om zich te melden.
Rusland bespioneert Nederland via camera's en CitrixBleed 2 versnelt de ransomware
De rode draad van dit weekend loopt langs de rand van het netwerk, precies daar waar apparaten aan het internet hangen die niemand meer echt in de gaten houdt. De Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD maakten bekend dat Russische hackers slecht beveiligde camera's langs militaire routes hebben overgenomen om troepen- en wapentransporten te volgen. Tegelijk waarschuwde beveiligingsbedrijf Huntress dat aanvallers via de kwetsbaarheid CitrixBleed 2 binnen een uur van inbraak naar een volledige ransomware-aanval gaan, en rolde er opnieuw een golf actief misbruikte lekken binnen, van Adobe ColdFusion tot een router die de fabrikant niet meer onderhoudt.
AI-assistenten worden aanvalsoppervlak en de politie zoekt de stem achter de hack bij Odido
Deze week draait het cybernieuws om een ongemakkelijke waarheid, de hulpmiddelen die ontwikkelaars sneller en slimmer maken, zijn tegelijk een nieuw doelwit, een nieuw wapen en een bron van ruis geworden. Onderzoekers van Sophos, Wiz en de Universiteit van Tel Aviv lieten in korte tijd zien hoe AI-codeerassistenten zoals Claude Code, Cursor en GitHub Copilot langs beveiliging glippen of erdoor worden gekaapt. Tegelijk rolde er een golf actief misbruikte kwetsbaarheden binnen, van Django tot Windows Defender, en meldde de Autoriteit Persoonsgegevens dat accountovernames in een jaar tijd bijna verdrievoudigden.
Verdachte gezocht na pinnen met gestolen bankpas in Tiel
De politie zoekt een man die in Tiel met de bankpas van iemand anders heeft betaald. Op beelden van bewakingscamera's is de verdachte duidelijk te zien, en de politie vraagt iedereen die hem herkent om zich te melden.
Ransomware sloopt beveiliging, Cyberbeveiligingswet aan
Het cybernieuws van dinsdag 7 en woensdag 8 juli 2026 liet twee patronen scherp zien. Aanvallers richten hun eerste klap steeds vaker op de beveiliging zelf, met ransomware en trojans die detectiesoftware uitzetten voordat de echte aanval begint, en staatsactoren kruipen naar binnen via de mailserver en de toeleveringsketen. Tegelijk brak een brede golf kwetsbaarheden los, van een lek in Adobe ColdFusion dat binnen twee uur werd misbruikt tot een verborgen achterdeur in routers zonder patch. In eigen land nam de Eerste Kamer de Cyberbeveiligingswet aan, die ruim achtduizend organisaties raakt, en zette Nederland verdere stappen richting digitale soevereiniteit.