Uit het gisteren gepubliceerde Veiligheidsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat bijna 2,5 miljoen Nederlanders van 15 jaar en ouder het afgelopen jaar slachtoffer zijn geworden van online oplichting. Het gaat om zaken als aankoopfraude, hacken, phishing en cyberpesten. Wat is eigenlijk de psychologische impact van online criminaliteit voor de slachtoffers?
Criminelen gaan steeds slimmer te werk en verleggen hun werkterrein van de fysieke wereld naar internet. Uit cijfers van het CBS blijkt dat steeds minder Nederlanders slachtoffer zijn geweest van traditionele vormen van criminaliteit, zoals inbraak en diefstal, geweld en vernieling. Het aantal gevallen van oplichting, hacken en andere online criminaliteit neemt daarentegen toe.
Slachtoffers online criminaliteit
Wat is de psychologische impact van online criminaliteit voor gedupeerden, vraagt senior cybercrime-analist Jildau Borwell zich af in haar promotieonderzoek in opdracht van de politie. ‘Er is nog weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar slachtofferschap van online criminaliteit. In tegenstelling tot traditionele criminaliteit is bijvoorbeeld nog niet veel bekend over hoe slachtoffers van online criminaliteit zich daaronder voelen. En dat terwijl online criminaliteit inmiddels net zo vaak voorkomt als traditionele vormen van criminaliteit. Misschien zou je de online delicten in sommige gevallen zelfs moeten scharen onder de high impact crimes, zoals berovingen en woninginbraken. Want slachtoffers van online criminaliteit raken bijvoorbeeld soms in een klap hun complete spaartegoed kwijt. Bij traditionele criminaliteit zal je dit niet snel tegenkomen.’
Psychologische impact delicten
Op basis van de eerste uitkomsten adviseert zij de politie om in de prioritering van online criminaliteit rekening te houden met de delicten die de meeste psychologische impact veroorzaken. Bij slachtoffers van persoonsgerichte online criminaliteit, zoals bedreiging en stalking, is het zinvol om meer te focussen op emotionele steun. Terwijl bij financiële online criminaliteit, waaronder fraude en hacken de noodzaak meer ligt bij het vergroten van de kennis van slachtoffers over online veiligheid en preventie van herhaald slachtofferschap. Het onderzoek krijgt ook een vervolg: In de volgende stap zet Borwell de impact van online criminaliteit af tegen traditionele criminaliteit, en kijkt zij naar de behoeften van slachtoffers en hun ervaring met de politie.
Schaamte bij slachtoffers
Opvallend is dat minder dan de helft van de gedupeerden melding maakt van online criminaliteit en slechts twintig procent aangifte doet. De gevolgen, verslagenheid, het verdriet en de schaamte bij de slachtoffers zijn groot. Van alle slachtoffers van online criminaliteit heeft 47 procent bij een instantie of in hun eigen kring gemeld wat hen overkomen is, 19 procent heeft aangifte gedaan bij de politie.
Wat doet de politie tegen online criminaliteit?
De politie werkt bij de aanpak samen met veel partijen in binnen- en buitenland. In Nederland wordt ingezet op vier sporen. De overheid investeert in opsporing en wetenschappelijk onderzoek. Naast de opsporing, zetten politie en justitie steeds meer in op het voorkomen en verstoren van cybercrime. Dit gebeurt samen met (internationale) partners. Een ander onderdeel is dat de opsporing wordt versterkt en de overheid slachtoffers ondersteunt om te voorkomen dat zij herhaald slachtoffer van cybercrime worden. Er zijn speciale teams tegen bankenfraude (Electronic Crimes Taskforce), kinderporno (Team ter Bestrijding van Kinderpornografie en Kindersekstoerisme) en high tech crime, ofwel de meest geavanceerde vormen van cybercrime (Team High Tech Crime). Internationaal werkt de Nederlandse politie in de opsporing samen met onder meer Europol, Interpol en de FBI.
Bron: cbs.nl, politie.nl
Bekijk alle vormen en begrippen
Inschrijven voor wekelijkse nieuwsbrief
Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.
‘Samen digitaal oké met het A B C’
Om de kans te verkleinen dat u slachtoffer wordt van digitale criminaliteit, is belangrijk om wanneer u digitaal gaat, de standaard regels van de ABC in acht neemt: De ABC methode staat voor:
A = alert blijven
- Te mooi om waar te zijn, is niet oké
- Blijf op de hoogte
- Klik nooit zomaar op een link
B = bescherm jezelf
- Blijf up-to-date met updates
- Gebruik sterke wachtwoorden
- Gebruik actuele anti-virus programma’s
- Maak offline back-up’s
C = check altijd
- Vertrouw je het niet, verbreek het contact
- Check de contactgegevens van de afzender
Meer info over ABC en downloads
Meer actueel nieuws
Phishing wordt onzichtbaar, beheertools worden wapens
Onderzoekers ontdekken een phishingtechniek die de fundamenten van het internet misbruikt om ondetecteerbaar te worden, Huntress rapporteert een stijging van 277 procent in het misbruik van beheertools door aanvallers en drie grote datalekken raken miljoenen mensen. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 6, 7 en 8 maart 2026.
NB408: Jouw Odido gegevens zijn nu een wapen
Deze week bereikte het Odido datalek zijn definitieve omvang van 6,1 miljoen getroffen klanten, inclusief paspoortnummers en BSN nummers van zzp'ers. We leggen uit hoe criminelen deze gegevens combineren met eerdere datalekken tot complete digitale profielen die op het darkweb worden verhandeld. Een autonome AI bot voerde een weekenlange aanval uit op Microsoft en DataDog via GitHub, terwijl de politie "Check je hack" lanceerde zodat miljoenen gedupeerden hun gegevens kunnen controleren. Uit onderzoek van Follow the Money bleek dat ook medewerkers van ProRail, TenneT, ASML en de politie zijn getroffen. Tot slot zoekt de politie een vrouw na bankhelpdeskfraude bij een 70-jarige man in Breda. Lees alle details in de vijf artikelen van deze week.
Vrouw gezocht na bankhelpdeskfraude in Breda
Een 70-jarige man uit Breda is in januari 2026 slachtoffer geworden van bankhelpdeskfraude. De man werd telefonisch benaderd door iemand die zich voordeed als medewerker van de fraudeafdeling van zijn bank. Kort daarna verscheen een jonge vrouw aan zijn deur die zijn bankpassen, telefoon en pincodes meenam. Met de gestolen passen werden meerdere transacties gedaan in Breda. De politie heeft camerabeelden van de verdachte en doet een dringend beroep op getuigen.
Odido raakt vitaal, exploits lekken en Wikipedia gehackt
Het datalek bij Odido bereikt de kern van de Nederlandse vitale infrastructuur, nu blijkt dat duizenden medewerkers van energiebedrijven, vervoerders en veiligheidsdiensten zijn getroffen. Tegelijk onthult Google hoe een geavanceerde exploit kit voor iPhones van overheden naar criminelen is verspreid, en APT36 zet kunstmatige intelligentie in om beveiligingssystemen te overspoelen met malware. Dichter bij huis werd Wikipedia getroffen door een zelfverspreidende worm die in 23 minuten bijna vierduizend pagina's wijzigde. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 4 en 5 maart 2026.
AI bot hackt GitHub, Nederland grijpt in en cyberoorlog Iran
Kunstmatige intelligentie is niet langer alleen een hulpmiddel voor hackers, het is zelf de hacker geworden. Een autonome bot voerde een weekenlange campagne uit tegen de systemen van Microsoft en DataDog via GitHub, terwijl een Chinees platform voor geautomatiseerd hacken in rap tempo aan populariteit wint. In Nederland werkt de politie samen met Odido om miljoenen gedupeerden te helpen via "Check je hack" op politie.nl, en de Tweede Kamer debatteert over een handelingskader voor slachtoffers van datalekken. In het Midden-Oosten escaleert de cyberoorlog, een populaire Iraanse applicatie voor gebedstijden werd gehackt als psychologisch wapen tijdens de aanvallen op Iran, en Iraanse drones troffen datacentra van Amazon. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 3 en 4 maart 2026.
Dataverrijking: waarom het Odido lek gevaarlijker is dan je denkt
Op 1 maart publiceerde de hackersgroep ShinyHunters de volledige dataset van Odido op het darkweb. Gegevens van 6,5 miljoen personen en 600.000 bedrijven liggen nu open en bloot op internet. Namen, adressen, IBAN nummers, geboortedatums, paspoortnummers en zelfs BSN nummers van zzp'ers. Maar het echte gevaar van dit datalek zit niet in wat er gestolen is. Het zit in wat criminelen er straks mee gaan doen.
Odido finale: 6,1 miljoen op straat, overheid kwetsbaar
Het datalek bij Odido heeft zijn definitieve omvang bereikt. Beveiligingsonderzoeker Troy Hunt bevestigt dat de gegevens van 6,1 miljoen klanten inmiddels op het darkweb staan, inclusief burgerservicenummers van zelfstandigen. In Den Haag stapelen de zorgen zich op, de Dienst Justitiële Inrichtingen werd vijf maanden lang bespioneerd via een kwetsbaarheid in Ivanti, de Belastingdienst vertrouwt het systeem voor de omzetbelasting toe aan een Amerikaans bedrijf en duizenden applicaties op het Mendix platform lekken wereldwijd gevoelige data. Het IBM X-Force rapport onthult dat een kwart van alle cyberaanvallen op Europa is gericht, terwijl het Nederlandse Jaarbeeld Ransomware laat zien dat gehackte accounts de belangrijkste aanvalsmethode zijn geworden. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 28 februari tot en met 2 maart 2026.
NB407: Jouw Odido data staat nu op het darkweb
Deze week werd het ergste scenario werkelijkheid: ShinyHunters publiceerde de gestolen gegevens van honderdduizenden klanten van Odido op het darkweb, inclusief IBAN nummers en paspoortnummers. We leggen uit wat criminelen nu over jou weten en welke stappen je moet nemen. Daarnaast gebruikte een Russische hacker AI om meer dan 600 FortiGate firewalls te kraken, misbruikte een hacker Claude AI voor een overheidshack en onthulde Google een Chinese spionagecampagne die bijna tien jaar lang 53 organisaties bespioneerde. CrowdStrike meldde dat AI aanvallers in recordtijd van 27 seconden door netwerken bewegen. Tot slot zoekt de politie een verdachte van bankhelpdeskfraude bij een goudsmid in Naarden. Lees alle details in de zes artikelen van deze week.
Opsporing nieuws
▽ JANUARI 2027 | ▽ DECEMBER 2026 | ▽ NOVEMBER 2026 | ▽ OKTOBER 2026 | ▽ SEPTEMBER 2026 | ▽ AUGUSTUS 2026 | ▽ JULI 2026 | ▽ JUNI 2026 | ▽ MEI 2026 | ▽ APRIL 2026 | ▽ MAART 2026 | ▽ FEBRUARI 2026 | ▽ JANUARI 2026 | ▽ DECEMBER 2025
Cyberoorlog nieuws
▽ JANUARI 2027 | ▽ DECEMBER 2026 | ▽ NOVEMBER 2026 | ▽ OKTOBER 2026 | ▽ SEPTEMBER 2026 | ▽ AUGUSTUS 2026 | ▽ JULI 2026 | ▽ JUNI 2026 | ▽ MEI 2026 | ▽ APRIL 2026 | ▽ MAART 2026 | ▽ FEBRUARI 2026 | ▽ JANUARI 2026 | ▽ DECEMBER 2025
Odido data op straat, AI hackt overheden en Chinese spionage
Het ultimatum van hackersgroep ShinyHunters is verlopen en de gestolen gegevens van honderdduizenden Odido klanten staan op het darkweb. In de eerste publicatie verscheen data van 430.000 particulieren en 290.000 zakelijke klanten, waarna een dag later opnieuw klantgegevens werden vrijgegeven. De politie adviseert bedrijven expliciet niet te betalen. Tegelijkertijd misbruikte een hacker het AI model Claude om 150 gigabyte aan gegevens van de Mexicaanse overheid te stelen, en integreert Kali Linux nu AI voor penetratietesten. Google onthulde een Chinese spionagecampagne die bijna tien jaar lang 53 organisaties in 42 landen bespioneerde, terwijl de Tweede Kamer vragen stelt over een killswitch in Chinese bussen. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 26 en 27 februari 2026.
Goudsmid in Naarden voor tonnen opgelicht
Een goudsmid uit Naarden is in oktober 2025 slachtoffer geworden van een geraffineerde vorm van bankhelpdeskfraude. De vrouw werd eerst telefonisch benaderd door iemand die zich voordeed als medewerker van haar bank. Vervolgens verscheen een man op de afgesproken locatie die haar tas vol sieraden, goud en contant geld meenam. De geschatte schade loopt op tot enkele honderdduizenden euro's. De politie heeft camerabeelden van een verdachte en doet een dringend beroep op getuigen.