Diverse bedrijven grijpen hard in en zetten uit voorzorg webapplicaties uit. Verschillende gemeenten hebben dat nu al gedaan. Ook ABN Amro bevestigt tegenover de krant een deel van zijn systemen te hebben uitgeschakeld. IT-beveiligers zeggen bij de NOS dat het slechts een kwestie van dagen zal zijn voor er ransomware-aanvallen plaatsvinden die veel systemen tegelijk kunnen grijpen.
Wat is het probleem?
Een groot beveiligingsprobleem in een vrij onbekend softwarepakket met de naam 'Log4j' leidt tot veel hoofdbrekens bij beveiligingsexperts. Het softwarepakket is alomtegenwoordig, waardoor veel bedrijven - en daarmee ook hun klanten - kwetsbaar zijn. Maar de precieze impact zal pas later duidelijk worden.
De angst is dat bedrijven slachtoffer worden van ransomware, of dat data van klanten gestolen zullen worden. Het is verleidelijk om te denken dat dat misschien meevalt, nu na vier dagen nog geen gevallen bekend zijn van gehackte bedrijven.
Maar die kans op een meevaller lijkt klein. "Nee, ik denk niet dat dit met een sisser gaat aflopen", zegt beveiligingsexpert Frank Groenewegen van Deloitte. "Aanvallers zijn momenteel druk bezig om te bedenken hoe ze het probleem het best kunnen misbruiken."
Dat denkt ook beveiligingsonderzoeker John Fokker van McAfee, wiens weekend net als dat van veel collega's in het teken stond van het nieuws over het beveiligingsprobleem. "Nu zijn aanvallers nog op zoek naar potentiële slachtoffers. Over een paar dagen of weken zul je de eerste ransomware-slachtoffers zien."
Waarom 'Log4j' kwetsbaarheid zo gevaarlijk is
Het beveiligingsprobleem zit in een softwarepakket dat massaal blijkt te worden gebruikt en is bedoeld om zogenoemde logboeken bij te houden. Veel softwarepakketten doen dat: op die manier kan de activiteit van een computersysteem worden bijgehouden en kunnen fouten worden ontdekt en zelfs 'hack aanvallen' worden geregistreerd. In dit geval kan een aanvaller eigen programmeercode uitvoeren door een fout in het softwarepakket.
Hof van Twente zet systemen preventief offline. Meer weten? Klik hier 👉 https://t.co/ZJ0isQ7o6Y (je wordt doorgelinkt naar onze Facebook pagina). pic.twitter.com/rulFMVKgqz
— Hof van Twente (@gemhofvantwente) December 13, 2021
Veel andere softwarepakketten blijken 'Log4j' te gebruiken om hun logboeken bij te houden. Dus nu er een ernstig lek in het pakket is ontdekt, zijn in één keer ook ontzettend veel bedrijven in potentie kwetsbaar. Wel verschilt de precieze impact en de manier waarop het lek kan worden misbruikt per bedrijf.
Ook grote bedrijven als Apple, Amazon en Tesla zijn nu dus ook kwetsbaar voor het vrijdag ontdekte probleem. En ook grote softwarepakketten, die op hun beurt weer door ontzettend veel bedrijven en organisaties worden gebruikt, hebben het probleem aan boord, soms ook zonder dat ze het weten.
"Ik denk dat vrij weinig mensen doorhebben hoe diep dit gaat", zegt onderzoeker Cas van Cooten, ook van Deloitte. Hij slaagde erin Apple te 'hacken' door de naam van zijn iPhone te veranderen. Door programmeercode in zijn telefoonnaam te zetten, leidde hij een Apple-server om de tuin en werd er een onschuldig signaaltje verstuurd naar een server die Van Cooten uitkoos. Een kwaadwillende zou ernstigere zaken voor elkaar kunnen krijgen.
A story in three parts 😶 #log4j pic.twitter.com/XMl02BcaJY
— Cas van Cooten (@chvancooten) December 10, 2021
'Log4j' kerstcadeau cybercriminelen
Het probleem zit hem in een logsysteem van web- en applicatieservers. Aanvallers kunnen via dit probleem ongewenste opdrachten uitvoeren op de systemen van organisaties. Ook kunnen ze met een simpele opdracht zien of systemen kwetsbaar zijn om vervolgens een aanval uit te voeren. De kerstvakantie is traditiegetrouw een periode dat aanvallers toeslaan, omdat er dan minder personeel beschikbaar is. Met deze timing in het achterhoofd, verwachten deskundigen grote problemen op zeer korte termijn.
Nu al wordt malware uitgezaaid die ervoor zorgt dat rekenkracht wordt ingepikt om cryptovaluta te minen. Dat is vooral vervelend, maar legt systemen meestal niet plat. De grotere angst is voor ransomware die via dit gat naar binnensluipt.
Uniek of niet?
Dat er in één keer zo veel bedrijven en computersystemen kwetsbaar zijn voor één probleem, is vrij uniek. Tegelijkertijd waren er in het verleden ook beveiligingsproblemen die sneller tot problemen leidden. Zo werden deze zomer in één keer veel bedrijven getroffen door ransomware, nadat een beveiligingsprobleem in het programma Kaseya was gevonden. Dat wordt veel gebruikt door ict-beheerders om op afstand computers te beheren.
Dat was een enorm krachtig lek: als een systeem kwetsbaar was, kon je als aanvaller meteen op zogenoemd beheerdersniveau ingrijpen en bijvoorbeeld ransomware uitvoeren. Dat is in dit geval niet zo.
"Het bijhouden van logboeken gebeurt op een lager niveau", legt Groenewegen uit. Daardoor kan een aanvaller in eerste instantie minder, en moet hij zoeken naar manieren om meer bevoegdheden te krijgen.
Maar iedereen in het 'cyberwereldje' is het erover eens: het is een kwestie van tijd tot mensen dat lukt. Daarom moeten bedrijven nu snel aan de slag, stelt ook het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) van de Nederlandse overheid. Fokker: "Hoe langer je wacht, hoe groter de kans dat iemand erin slaagt om dit te misbruiken."
Vaisha Bernard, mede-oprichter van beveiligingsbedrijf EYE, denkt dat de aanvallers op een bepaald moment in één keer kunnen toeslaan. "Bijvoorbeeld een paar dagen voor Kerst." Dan is er minder personeel aanwezig en veroorzaakt een aanval met bijvoorbeeld ransomware veel meer schade. Het overkwam twee jaar geleden nog de Universiteit Maastricht.
Een gevaar daarbij is dat bedrijven over het hoofd zien dat ze 'Log4j' ergens gebruiken, zonder dat ze het weten. "Het is alsof er ergens een ingrediënt van een fabrikant dat in heel veel producten zit opeens niet in orde blijkt te zijn", zegt Groenewegen.
Groot verschil met de voedselindustrie is dat daarbij beter minutieus wordt bijgehouden welk ingrediënt in welk product zit. Hoewel het NCSC samen met onderzoekers in allerijl een lijst met kwetsbare producten heeft opgesteld, is dat volledige overzicht er voor software niet.
Ook een probleem is dat veel software zoals deze - die door ontzettend veel bedrijven wordt gebruikt, van overheden tot tech-giganten - door vrijwilligers in hun vrije tijd wordt onderhouden. Groenewegen: "Miljoenenbedrijven zijn dan afhankelijk van het werk van een paar vrijwilligers. Dat is toch ook bizar?"
Dependency https://t.co/xmiOCImBUD https://t.co/r7hiO0fMm6 pic.twitter.com/6YyAu0WUwC
— XKCD Comic (@xkcdComic) August 17, 2020
Bron: @xkcdComic, github.com, @chvancooten, @gemhofvantwente, cmweb.nl, nos.nl
‘Apache Log4j’ gerelateerde artikelen 》
Actuele aanvallen overzicht per dag 》
Heeft u tips of verdachte activiteiten gezien online? Neem dan contact op met de politie. Telefonisch via het nummer 0900-8844 of online via het meld formulier. Uiteraard kunt u daarnaast ook tips melden bij Cybercrimeinfo.
Meer nieuws
Dataverrijking: waarom het Odido lek gevaarlijker is dan je denkt
Op 1 maart publiceerde de hackersgroep ShinyHunters de volledige dataset van Odido op het darkweb. Gegevens van 6,5 miljoen personen en 600.000 bedrijven liggen nu open en bloot op internet. Namen, adressen, IBAN nummers, geboortedatums, paspoortnummers en zelfs BSN nummers van zzp'ers. Maar het echte gevaar van dit datalek zit niet in wat er gestolen is. Het zit in wat criminelen er straks mee gaan doen.
Odido finale: 6,1 miljoen op straat, overheid kwetsbaar
Het datalek bij Odido heeft zijn definitieve omvang bereikt. Beveiligingsonderzoeker Troy Hunt bevestigt dat de gegevens van 6,1 miljoen klanten inmiddels op het darkweb staan, inclusief burgerservicenummers van zelfstandigen. In Den Haag stapelen de zorgen zich op, de Dienst Justitiële Inrichtingen werd vijf maanden lang bespioneerd via een kwetsbaarheid in Ivanti, de Belastingdienst vertrouwt het systeem voor de omzetbelasting toe aan een Amerikaans bedrijf en duizenden applicaties op het Mendix platform lekken wereldwijd gevoelige data. Het IBM X-Force rapport onthult dat een kwart van alle cyberaanvallen op Europa is gericht, terwijl het Nederlandse Jaarbeeld Ransomware laat zien dat gehackte accounts de belangrijkste aanvalsmethode zijn geworden. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 28 februari tot en met 2 maart 2026.
NB407: Jouw Odido data staat nu op het darkweb
Deze week werd het ergste scenario werkelijkheid: ShinyHunters publiceerde de gestolen gegevens van honderdduizenden klanten van Odido op het darkweb, inclusief IBAN nummers en paspoortnummers. We leggen uit wat criminelen nu over jou weten en welke stappen je moet nemen. Daarnaast gebruikte een Russische hacker AI om meer dan 600 FortiGate firewalls te kraken, misbruikte een hacker Claude AI voor een overheidshack en onthulde Google een Chinese spionagecampagne die bijna tien jaar lang 53 organisaties bespioneerde. CrowdStrike meldde dat AI aanvallers in recordtijd van 27 seconden door netwerken bewegen. Tot slot zoekt de politie een verdachte van bankhelpdeskfraude bij een goudsmid in Naarden. Lees alle details in de zes artikelen van deze week.
Odido data op straat, AI hackt overheden en Chinese spionage
Het ultimatum van hackersgroep ShinyHunters is verlopen en de gestolen gegevens van honderdduizenden Odido klanten staan op het darkweb. In de eerste publicatie verscheen data van 430.000 particulieren en 290.000 zakelijke klanten, waarna een dag later opnieuw klantgegevens werden vrijgegeven. De politie adviseert bedrijven expliciet niet te betalen. Tegelijkertijd misbruikte een hacker het AI model Claude om 150 gigabyte aan gegevens van de Mexicaanse overheid te stelen, en integreert Kali Linux nu AI voor penetratietesten. Google onthulde een Chinese spionagecampagne die bijna tien jaar lang 53 organisaties in 42 landen bespioneerde, terwijl de Tweede Kamer vragen stelt over een killswitch in Chinese bussen. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 26 en 27 februari 2026.
Goudsmid in Naarden voor tonnen opgelicht
Een goudsmid uit Naarden is in oktober 2025 slachtoffer geworden van een geraffineerde vorm van bankhelpdeskfraude. De vrouw werd eerst telefonisch benaderd door iemand die zich voordeed als medewerker van haar bank. Vervolgens verscheen een man op de afgesproken locatie die haar tas vol sieraden, goud en contant geld meenam. De geschatte schade loopt op tot enkele honderdduizenden euro's. De politie heeft camerabeelden van een verdachte en doet een dringend beroep op getuigen.
ShinyHunters publiceert gestolen Odido data: "Dit is jullie schuld"
Wat veel Odido klanten vreesden, is vandaag werkelijkheid geworden. De hackersgroep ShinyHunters heeft de eerste lading gestolen klantgegevens gepubliceerd op het darkweb. Op hun eigen website verscheen vandaag een map met de naam "pay_or_leak" waarin een bestand met de titel "Information.txt" en een map "day1" staan. De boodschap van de criminelen is even kort als dreigend: Odido heeft geweigerd te betalen, dus nu betalen de klanten de prijs.
ShinyHunters eist miljoenen, AI breekt door in 27 seconden
De hackersgroep ShinyHunters eist miljoenen euro's losgeld van Odido en dreigt de gestolen data van miljoenen klanten openbaar te maken. Diezelfde groep blijkt ook achter datalekken bij CarGurus, Optimizely en tientallen andere organisaties te zitten. Het CrowdStrike Global Threat Report 2026 onthult dat aanvallers met behulp van AI nu gemiddeld in 29 minuten door een netwerk bewegen, met een record van slechts 27 seconden. Ondertussen kopieerden drie Chinese bedrijven op illegale wijze de mogelijkheden van het Claude AI model via 16 miljoen queries. In Nederland en Belgie sluiten instanties de rijen: SIDN verwijderde honderden kwaadaardige domeinen, DNB neemt extra maatregelen en Firefox lanceert een schakelaar om alle AI functies uit te zetten. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 24 en 25 februari 2026.
Gehackt bij Odido: wat criminelen nu over jou weten
🚨 Update 26 februari: ShinyHunters publiceert gestolen Odido data: "Dit is jullie schuld"
AI kraakt 600 firewalls, beurzen dalen en Odido escaleert
Een Russisch sprekende hacker gebruikte kunstmatige intelligentie om in vijf weken meer dan 600 FortiGate firewalls te compromitteren, terwijl de lancering van Claude Code Security een schokgolf door de cybersecuritymarkt stuurde. De software supply chain blijft onder vuur: meer dan 30.000 OpenClaw instances werden gecompromitteerd en een nieuwe npm worm richt zich specifiek op AI coding tools. In Nederland en Belgie escaleert de nasleep van het datalek bij Odido met risico's voor bankrekeningen, verloor een Belgische kerkfabriek 100.000 euro door factuurphishing en kregen advocaten een tik op de vingers voor verkeerd gebruik van AI in de rechtszaal. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 21, 22 en 23 februari 2026.
NB406: PromptSpy kapt je Android en 90% ransomware via je firewall
Deze week verscheen de social engineering techniek ClickFix in maar liefst vier varianten waarmee aanvallers slachtoffers verleiden om zelf malware te installeren. In België kwamen gevoelige gegevens op straat en de NAVO sloeg alarm. Onderzoekers onthulden hoe aanvallers het geheugen van AI vergiftigen, de Odido-soap groeide verder en de beruchte ransomwarebende LockBit kondigde versie 5.0 aan. ESET ontdekte PromptSpy, de eerste malware voor Android die Google Gemini AI misbruikt, het Delftse architectenbureau cepezed verscheen op de leksite van ransomwaregroep DragonForce en een nieuw rapport onthulde dat 90% van alle ransomware begint bij kwetsbare firewalls. Tot slot zoekt de politie een nepagent die via een babbeltruc een kluis stal van een oudere vrouw in Breda. Lees alle details in de vier artikelen van deze week.
PromptSpy, cepezed gehackt en 90% ransomware via firewalls
Onderzoekers van ESET onthulden PromptSpy, de eerste malware voor Android die Google Gemini AI misbruikt om gestolen gegevens te analyseren, terwijl op ClawHub 1.184 kwaadaardige skills werden aangetroffen en de populaire coderingstool Cline slachtoffer werd van een supply chain aanval. In Nederland en België verscheen het Delftse architectenbureau cepezed op de leksite van de ransomwaregroep DragonForce en claimde een cybercrimineel 27.000 personeelsgegevens van RTL Group te hebben buitgemaakt. Een nieuw rapport van Barracuda laat zien dat 90% van alle incidenten met ransomware begint bij kwetsbare firewalls en VPN. Dit journaal bestrijkt het nieuws van 18 en 19 februari 2026.
Nepagent steelt kluis bij babbeltruc in Breda
Een oudere vrouw uit de wijk IJpelaar in Breda werd op woensdag 3 september 2025 gebeld door iemand die zich voordeed als politieagent. Even later stond een jonge verdachte voor haar deur, die er met haar kluis vandoor ging. De kluis werd later teruggevonden, maar de inhoud was verdwenen. De politie zoekt de verdachte via Bureau Brabant en vraagt het publiek om hulp.